Teoria przekładu (wykład)

Opis przedmiotu
Informacje ogólne
Organizator:Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Filologii Słowiańskiej
Kod ECTS:09400-XXXX-0408WYK0250
Kierunek studiów: Filologia Słowiańska (stacjonarne II stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 1
Punkty ECTS: 1
Forma zaliczenia: Zaliczenie bez oceny
Rozkład zajeć
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Egzamin
Rozkład zajeć
Cele przedmiotu
Wymagania wstępne
Cel zajęć: przekazanie wiedzy z zakresu teorii przekładu w celu dalszego wykorzystania jej w trakcie zajęć o charakterze warsztatowym przewidzianych w programie specjalizacji tłumaczeniowej.
Zamierzone efekty kształcenia:
Wiedza – student uzyskuje wiedzę na temat najważniejszych mechanizmów związanych z procesem tłumaczenia (faz procesu tłumaczenia, strategii tłumaczeniowych, sposobów tłumaczenia, typów tłumaczeń, pozycji tłumacza w układzie translatorycznym, jego kompetencji). Potrafi zdefiniować kluczowe pojęcia przekładoznawstwie. Ma opanowane instrumentarium pojęciowe niezbędne do sprawnego poruszania w tematyce przekładoznawczej. Posiada świadomość różnic kulturowych między odbiorcą wyjściowym a docelowym jako czynnika determinującego czynności tłumacza.
Umiejętności: w wyniku uzyskanej wiedzy student potrafi rozpoznać poszczególne strategie w tłumaczonym tekście, uzasadnić ich wybór (w zależności od typu tekstu). Dysponuje umiejętnościami doboru właściwej strategii i sposobów tłumaczenia. Jest przygotowany do formułowania problemów translatorskich w trakcie tłumaczeń praktycznych. Potrafi zastosować właściwą technikę przekazu leksyki bezekwiwalentowej. Potrafi zinterpretować decyzje tłumacza, umie dokonać oceny jakości przekładu.
Inne kompetencje (postawy): student postrzega proces tłumaczenia jako złożoną relację nie tylko pomiędzy dwoma systemami językowymi, ale przede wszystkim kulturowymi. Jest świadomy kulturotwórczej roli tłumacza.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
Metody dydaktyczne
Treści programowe przedmiotu
Treść zajęć: 1. Przekład, tłumaczenie – definicje, różnice znaczeniowe. 2. Fazy procesu tłumaczenia. 3. Układ translatoryczny. 4. Pozycja tłumacza w układzie translatorycznym. 5. Pojęcie inwariantu w przekładzie. 6. Problem podwójnego uwarunkowania przekładu. 7.Pojęcie tzw. tertium comparationis w przekładzie. 8. Pojęcie ekwiwalencji w przekładzie; ekwiwalencja a adekwatność. 9. Rodzaje ekwiwalencji (Nida, Jaeger, Koller). 10. Koncepcja poziomów ekwiwalencji. 11. Sposoby osiągania ekwiwalencji. 12. Strategie tłumaczeniowe. 13. Typy leksykalnych odpowiedniości międzyjęzykowych.14. Typy tekstów, zależność sposobu tłumaczenia od typu tekstu. 15. Adaptacja nowych modeli tekstów za pośrednictwem przekładu. 16. Rodzaje tłumaczeń: pisemne, ustne; symultaniczne, konsekutywne; literackie, specjalistyczne. 17. Tłumaczenie audiowizualne, techniki: dubbing, podpisy, voice over. 18. Jednostka tłumaczenia – definicja, sposoby wyznaczania. 19. Przekład a oczekiwania odbiorców, pojęcie wiedzy uprzedniej. 20. Przestrzenie interkulturowości w przekładzie 21. Trzecia kultura w przekładzie. 22. Leksyka bezekwiwalentowa. 23. Pojęcie tzw. nazw realiów i sposoby ich przekładu. 24. Nazwy własne i sposoby ich przekładu. 25. Frazemy, frazeologizmy i problemy ich przekładu. 26. Tzw. „fałszywi przyjaciele tłumacza”. 27. Błędy w przekładzie, typy błędów.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Sposób sprawdzenia osiągnięcia efektów zamierzonych; udział z zajęciach – 25%, egzamin ustny – 75%.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa: U. Dąmbska-Prokop (red.) Mała encyklopedia przekładoznawstwa. Częstochowa 2000; K. Hejwowski, Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu. Warszawa 2006; B. Kielar, Tłumaczenie i koncepcje translatoryczne. Wrocław [i in.] 1988; R. Lewicki, Obcość w odbiorze przekładu. Lublin 2002; R. Lewicki (red.), Przekład – Język – Kultura II. Lublin 2010; M. Mocarz, Przestrzenie interkulturowości w tekstach przewodników i ich implikacje dla przekładu, [w:] R. Lewicki (red.), Przekład – Język – Kultura II. Lublin 2010; M. Mocarz, Predykatywy leksykalne w konfrontacji przekładowej. Lublin 2005; A. Pisarska, T. Tomaszkiewicz, Współczesne tendencje przekładoznawcze. Poznań 1996; T. Tomaszkiewicz, Przekład audiowizualny, Warszawa 2006;. Literatura uzupełniająca: J. Catford, A Linguistik Theory of Translation. An Essay in Applied Linguistics. London 1965; M. Krysztofiak, Przekład literacki we współczesnej translatoryce. Poznań 1996; A. Majkiewicz, Intertekstualność – implikacje dla teorii przekładu. Warszawa 2008; T. Micewicz, Zarys teorii przekładu. Warszawa 1971; O.Wojtasiewicz, Wstęp do teorii tłumaczenia. Wrocław 1992; Współczesne kierunki analiz przekładowych, (red.) M. Piotrowska. Kraków 2007.