dr Agnieszka Romanko

Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji - Instytut Prawa Kanonicznego
Katedra Kościelnego Prawa Publicznego i Konstytucyjnego

Stanowisko: Adiunkt posiadający stopień naukowy dr


Kościelne prawo publiczne - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Zdobycie wiedzy w zakresie relacji Kościół - państwo oraz ochrony wolności religijnej.
C2 - Zapoznanie studentów z relacjami Kościół - państwo oraz Stolicy Apostolskiej z organizacjami międzynarodowymi przed i po Soborze Watykańskim II
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość zagadnień z przedmiotu: prawoznawstwo,
W2 - znajomość zagadnień z przedmiotu: ustrój hierarchiczny Kościoła,
W3 - umiejętność porządkowania i analizowania przepisów wchodzących w skład porządków prawnych różnych podmiotów w obrocie publicznoprawnym, tj. Stolicy Apostolskiej, państw czy organizacji międzynarodowych.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. ma pogłębioną wiedzę w zakresie treści kościelnego prawa publicznego, znaczenia wolności religijnej w wymiarze wspólnotowym i instytucjonalnym oraz działalności Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych - K2A_W12
2. ma pogłębioną wiedzę na temat relacji Kościoła do państwa i świeckich systemów prawnych - K2A_W08

UMIEJĘTNOŚCI
1. posiada umiejętność aktywnego uczestnictwa w dyskusjach i krytycznej oceny informacji - K2A_U07
2. posiada umiejętność krytycznej analizy materiałów i informacji - K2A_U09

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych, wykazuje aktywność w podejmowaniu profesjonalnych działań w zakresie prawa kanonicznego - K2A_K02
Treści programowe:
1. Kościelne prawo publiczne przed i po Soborze Watykańskim II
2. Od monizmu pogańskiego do dualizmu chrześcijańskiego (I-IV w.)
3. Jedność społeczności chrześcijańskiej pod dwiema władzami (IV-XVI w.)
4. Kościół i państwa wyznaniowe w warunkach podziału Europy chrześcijańskiej w epoce nowożytnej (XVI-XVIII w.)
5. Pluralizm modeli relacji między państwem a Kościołem w epoce współczesnej (XVIII-XX w.)
6. Zasada wolności religijnej
7. Zasada autonomii i niezależności Kościoła i państwa
8. Współdziałanie między Państwem i Kościołem
9. Podmiotowość Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych
10. Stosunki dyplomatyczne Stolicy Apostolskiej
11. Umowy międzynarodowe między Stolicą Apostolską i państwami
12. Gwarancje wolności religijnej w umowach międzynarodowych
13. Gwarancje wolności religijnej w prawie wspólnotowym i europejskim
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie posiada elementarnej wiedzy w zakresie treści dotyczących kościelnego prawa publicznego
(U) - Student nie posiada umiejętności podejmowania dyskusji oraz dokonania krytycznej analizy materiałów
(K) - Student nie jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu treści dotyczących kościelnego prawa publicznego
(U) - Student posiada umiejętność podejmowania dyskusji i krytycznej analizy materiałów w stopniu wystarczającym
(K) - Student jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych

Ocena dobra
(W) - Student zna większość terminów z zakresu treści dotyczących kościelnego prawa publicznego
(U) - Student posiada umiejętność podejmowania dyskusji i krytycznej analizy materiałów
(K) - Student jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych

Ocena bardzo dobra
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu treści dotyczących kościelnego prawa publicznego
(U) - Student posiada umiejętność podejmowania otwartej dyskusji w gronie specjalistów oraz dokonania krytycznej analizy materiałów
(K) - Student jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych, wykazuje aktywność w podejmowaniu profesjonalnych działań w zakresie prawa kanonicznego
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1. Krukowski J., Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, wyd. 2, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 2000.
2. Krukowski J., Kościelne prawo publiczne. Prawo konkordatowe, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2013.
3. Orzeszyna K., Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2007.
4. Sitarz M. [et al.] (red.), Kościelne Prawo Publiczne. Wybór źródeł, Wydawnictwo KUL, Lublin 2012.

Literatura uzupełniająca:
1. Krukowski J., Sitarz M., Stawniak H. (red.), Katolickie zasady relacji państwo-Kościół a prawo polskie, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.
2. Krukowski J., Sitarz M., Pieron B. (red.), Przynależność do Kościoła a uczestnictwo wiernych w życiu publicznym, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
3. Krukowski J., Sobczyk P., Poniatowski M. (red. nauk.), Religia i etyka w edukacji publicznej, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2014.
4. Sobański R., Kościół jako podmiot prawa, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1983.
5. Szołtysik P., Wzajemne relacje między Kościołem a państwem w nauczaniu społecznym Kościoła, Księgarnia św. Jacka, Katowice 2004.
6. Krukowski J., Potrzeszcz J., Sitarz M. (red.), Bezpieczeństwo prawne państw demokratycznych w procesie integracji europejskiej: Polska - Słowacja - Ukraina, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2016.
7. Krukowski J., Sitarz M., Dosz I. (red.), Kościół a Naród i Państwo w perspektywie 1050. rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2017.

Kościelne prawo publiczne - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1 Przedstawienie źródeł kościelnego prawa publicznego
C2 Ukazanie jak na przestrzeni wieków kształtowały się relacje państwo – Kościół
C3 Przedstawienie aktualnego stanu w zakresie relacji państwo - Kościół
Wymagania wstępne:
W1 Znajomość zagadnień z zakresu kościelnego prawa publicznego
W2 Umiejętność analizowania tekstów doktrynalnych w przedmiocie kościelnego prawa publicznego
W3 Umiejętność interpretacji zasad określających relację państwo – Kościół
Efekty kształcenia:
Wiedza
1. Student ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat celu, organizacji i funkcjonowania instytucji Kościoła K2A_W07
2. Student zna w stopniu pogłębionym uprawnienia majątkowe Kościoła (potrafi wskazać ich podstawy teologiczne i prawne), kościelne podmioty prawne, legalne sposoby pozyskiwania dóbr i ich alienacji w odniesieniu do relacji państwo-Kościół - K2A_W15

Umiejętności
1. Student potrafi właściwie analizować rozwój prawa kanonicznego i ukazywać jego związek z procesami zachodzącymi w społeczności Kościoła wywołującymi potrzebę normatywnych regulacji - K2A_U03
2. Student posiada pogłębioną umiejętność prezentowania własnych rozwiązań problemów prawnych, wątpliwości i sugestii z zakresu relacji państwo-Kościół, umie je poprzeć rozbudowaną argumentacją, przytaczając poglądy różnych autorów zajmujących się relacjami państwo-Kościół, stosując właściwe nauce zasady etyczne - K2A_U06

Kompetencje społeczne (postawy)
1. Student jest gotowy do podejmowania wyzwań dotyczących zabierania właściwego stanowiska w zakresie relacji państwo-Kościół, wykazuje aktywność, odznacza się wytrwałością w podejmowaniu działań indywidualnych i zespołowych w zakresie prawa kanonicznego - K2A_K02
2. Student utożsamia się z wartościami, celami i zadaniami realizowanymi przez Kościół, odznacza się rozwagą, dojrzałością i zaangażowaniem w jego misję - K2A_K04
Metody dydaktyczne:
Analiza tekstów prawnych
Dyskusja
Praca w grupach
Analiza przypadków
Treści programowe:
Kościelne prawo publiczne przed i po Soborze Watykańskim II
Od monizmu pogańskiego do dualizmu chrześcijańskiego (I-IV w.)
Jedność społeczności chrześcijańskiej pod dwiema władzami (IV-XVI w.)
Kościół i państwa wyznaniowe w warunkach podziału Europy chrześcijańskiej w epoce nowożytnej (XVI-XVIII w.)
Pluralizm modeli relacji między państwem a Kościołem w epoce współczesnej (XVIII-XX w.)
Zasada wolności religijnej
Zasada autonomii i niezależności Kościoła i państwa
Współdziałanie między Państwem i Kościołem
Podmiotowość Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych
Stosunki dyplomatyczne Stolicy Apostolskiej
Umowy międzynarodowe między Stolicą Apostolską i państwami
Gwarancje wolności religijnej w umowach międzynarodowych
Gwarancje wolności religijnej w prawie wspólnotowym i europejskim
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) Student nie posiada podstawowej wiedzy z zakresu kościelnego prawa publicznego
(U) Student nie potrafi wskazać oraz przeprowadzić analizy źródeł kościelnego prawa publicznego
(K) Student nie docenia roli kościelnego prawa publicznego

Ocena dostateczna
(W) Student zna wybrane elementy z zakresu kościelnego prawa publicznego
(U) Student potrafi wskazać niektóre źródła kościelnego prawa publicznego
(K) Student rozumie rolę jaką odgrywa kościelne prawo publiczne

Ocena dobra
(W) Student zna w większości terminologię dotyczącą kościelnego prawa publicznego oraz zna zasady i sposoby stanowienia prawa w przedmiocie relacji państwo – Kościół
(U) Student potrafi wskazać i wyjaśnić źródła kościelnego prawa publicznego
(K) Student ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności właściwego interpretowania relacji państwo – Kościół

Ocena bardzo dobra
(W) Student ma znacznie rozszerzoną wiedzę w zakresie kościelnego prawa publicznego, jego historycznych uwarunkowań, interpretacji i zastosowania
(U) Student właściwie wskazuje i w sposób pogłębiony analizuje źródła kościelnego prawa publicznego
(K) Student docenia znaczenie kościelnego prawa publicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła oraz jego rolę jaką pełni w celu utrzymania właściwego porządku w wymiarze duchowym i doczesnym
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
1.Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, wyd. 5, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2000.
2.H. Rahner, Kościół i Państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1986.
3.Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2000.
4.Kultura i Prawo, redaktor serii J. Krukowski, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1999-2007T. I-V.
5.Systemy finansowania instytucji kościelnych w Europie, red. J. Krukowski, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2000.
6. Kościelne prawo publiczne. Wybór źródeł, red. M. Sitarz, M. Grochowina, M. Lewicka, Wydawnictwo KUL, Lublin 2012.
7. J. Krukowski, Kościelne prawo publiczne. Prawo konkordatowe, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2013
8. J. Krukowski, Konkordaty współczesne. Doktryna. Teksty (1964-1994), Wydawnictwo Civitas Christiana, Warszawa 1995

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1.M. Kosek, Podatek kościelny w niemieckim systemie prawnym, Płock 2004.
2. Krukowski J., Sitarz M., Stawniak H. (red.), Katolickie zasady relacji państwo-Kościół a prawo polskie, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015
3.K. Warchałowski, Nauczanie religii i szkolnictwo katolickie w konkordatach współczesnych, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1998.
4.M. Rynkowski, Status prawny kościołów i związków wyznaniowych w Unii Europejskiej, Wydawnictwo Prawo i praktyka Gospodarcza, Warszawa 2004.
5.K. Warchałowski, Prawo do wolności myśli, sumienia i religii w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2004.
6. Krukowski J., Potrzeszcz J., Sitarz M., (red.), Bezpieczeństwo prawne państw demokratycznych w procesie integracji europejskiej: Polska - Słowacja - Ukraina, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2016.
7. Krukowski J., Sitarz M., Dosz I. (red.), Kościół a Naród i Państwo w perspektywie 1050. rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2017.

Mediation in Polish and Canon Law - lecture

Cele przedmiotu:
C1 - to acquaint students with the concept of mediation and its theological and legal basis in canon law and legal basis in Polish law;
C2 - to characterize the mediation organs (establishment, structure, term of office, tasks, cessation);
C3 - to acquaint students with the mediation procedure (aims of proceedings, subject and object of proceedings, reasons for initiating the proceedings, stages of proceedings and consequences of proceedings) in two legal orders;
C4 - to explain the basic differences concerning mediation in Polish and canon law;
C5 - student has the ability to use the basic concepts concerning the mediation in Polish and canon law;
C6 - student should have the ability to critical evaluation of a specific situation in the context of the possibility of using mediation;
C7 - student should have the competences essential for reasoning and critical evaluation of information;
C8 - student should actively participate in discussions concerning the possibility of extrajudicial dispute resolution, at the same time the ability to justify of his/hers arguments.
Wymagania wstępne:
W1 - student knows the basic notions concerning law and canon law;
W2 - student should have the ability to establish contacts easily;
W3 - student should have the ability to see the problems and possible ways of resolving conflicts;
W4 - student should have the ability to work in a group;
W5 - student should have the ability to be creative.
Efekty kształcenia:
KNOWLEDGE
student knows an extended terminology concerning mediation in canon and Polish law K_W01;
student knows and indicates the sources of canon and Polish law concerning mediation K_W04;
student has a structured knowledge about the purpose and functioning of mediation in the Church and in the state K_W07;
student has a structured knowledge about the principles and ethical standards for people participating in the process of resolving conflicts K_W16

SKILLS
student is able to indicate and explain the sources of canon and Polish law concerning mediation and their mutual relations K_U01;
student is able to use the basic knowledge acquired in various areas in order to organize and analyze canon law and Polish law and is able to form an opinion K_U02;
student is able to present his/hers own solutions to legal problems, doubts and suggestions, to justify them, to indicate different views of authors, using proper ethic’s standards K_U06;
student independently predicts, verifies and analyzes legal problems concerning mediation K_U09;
student based on his/hers knowledge, organizes views of different authors, proposes solutions and draws conclusions according to the factual and legal circumstances K_U10.

SOCIAL COMPETENCES
student is aware of his/hers knowledge and skills, understands the need for continuous personal and professional development K_K01;
student is ready to take the professional challenges which aimed at extrajudicial dispute resolution in canon and Polish law; is active and persistent in undertaking the professional activity both individual and in a group K_K02;
student appreciates the importance of canon law in the functioning of the Church K_K03;
student is involved in a work of a group and is responsible for the proposed solutions K_K05;
student is convinced of the necessity and importance of behaving in a professional manner and respecting the standards of professional ethics K_K07.
Metody dydaktyczne:
multimedia presentations, pleadings, case law; preparing pleadings, legal and comparative analysis, simulation of selected proceedings before the courts or authorities, simulation of giving advice concerning mediation
Treści programowe:
1. Notion and basis of mediation in two legal order – canon and Polish law;
2. Basic definitions: Alternative Dispute Resolution, mediation, negotiation, conciliation, arbitration;
3. Mediation organs in canon law (both universal and particular law): mediator ad hoc, the mediator office and council of mediation in the Code of Canon Law of 1983;
4. Mediation organs in Polish law (administrative, civil and criminal law);
5. Mediation procedure in canon and Polish law: aims of proceedings, subject and object of proceedings, reasons for initiating the proceedings, stages of proceedings and consequences of proceedings;
6.Similarities and differences of mediation in canon and Polish law.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Assessment methods: continuous assessment, final oral assessment, attendance control;
Requirements: grade 2 (student does not have the basic knowledge of the notions concerning law and canon law; student does not have the skills to discuss; student is not ready to undertake the professional challenges); grade 3 (student knows the selected notions concerning mediation; student has the skills to discuss sufficiently; student is ready to undertake the professional challenges); grade 4 (student knows most of the terms concerning mediation; student has the skills to discuss; student is ready to undertake the professional challenges); grade 5 (student knows all the terms concerning mediation; student has the skills to discuss among the specialists; student is ready to undertake the professional challenges).
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Basic literature:
1. Beal J.P., Protecting the Rights of Lay Catholics, “Jurist” 47 (1987), p. 129-164;
2. Douglas F., The practice of mediation: a video-integrated text, Wolters Kluwer Law & Business, New York 2012;
3. Głażewski M., Sałaciński L. (eds.), Conflicts – Mediation – the Youth, Oficyna Wydawnicza “Impuls”, Kraków 2005, p. 43-52;
4. Romanko A., Mediacja w sprawach administracyjnych w prawie kanonicznym i w prawie polskim, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2016;
5. Sitarz M., Competences of Collegial Organs in a Particular Church in the Exercise of Executive Power According to the Code of Canon Law of 1983, Wydawnictwo KUL, Lublin 2013, p. 90-91; 218-220;
6. Roseman D., Mediation in the Church: A Review of the Literature and the Key Elements of Mediation, “Studia Canonica” 47 (2013), p. 145-181.

Additional literature:
1. Green T.J., The Revision of Canon Law: Theological Implications, “Theological Studies” 40 (1979), p. 593-679;
2. Martens K., Administrative Procedures in the Roman Catholic Church. Difficulties and Challenges, “Ephemerides Theologicae Lovaniensis” 76 (2000), p. 354-380.


Ustrój hierarchiczny Kościoła - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1 – Zapoznanie studentów z normami prawnymi zawartymi w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 330-572
C2 – zapoznanie studentów ze źródłami prawa powszechnego i partykularnego odnoszącymi się do zagadnień związanych z ustrojem hierarchicznym Kościoła
C3 – Praktyczne zastosowanie poznanych norm prawnych
C4 – Umiejętność odnajdowania i posługiwania się źródłami prawa powszechnego i partykularnego
Wymagania wstępne:
W1 – znajomość treści Księgi I – „Normy ogólne”, kan. 1-203 KPK/83.
W2 – znajomość treści przedmiotu prawoznawstwo
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki przedmiotowej i metodologicznej prawa kanonicznego, a zwłaszcza ustroju hierarchicznego Kościoła (powszechnego i partykularnego) - K2A_W03
2. Student ma uporządkowaną wiedzę w zakresie Biblii, dokumentów Magisterium Kościoła która pozwala na prowadzenie zajęć dotyczących poszczególnych instytucji kościelnych z prawa powszechnego i partykularnego - K2A_W06

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student potrafi wykorzystać zdobytą wiedzę do opisu i analizy organów obligatoryjnych i fakultatywnych w relacji do innych systemów prawnych. Zdobywa umiejętność formułowania własnych opinii w zakresie funkcjonowania takich instytucji kościelnych - K2A_U02
2. Student potrafi właściwie analizować rozwój instytucji kościelnych na przestrzeni wieków i ukazywać jego związek z procesami zachodzącymi w społeczności Kościoła wywołującymi potrzebę normatywnych regulacji - K2A_U03

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student ma pogłębioną świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego rozwoju osobistego i zawodowego - K2A_K01
2. Student docenia znaczenie prawa kanonicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła, która jest instytucją Bosko-ludzką, jego rolę w zachowywaniu porządku tej społeczności w wymiarze doczesnym, a szczególnie, jego ukierunkowanie na zbawienie człowieka - K2A_K03
Metody dydaktyczne:
Sposób prowadzenia zajęć:
Metody tradycyjne (podające):
Praca ze źródłami
Dyskusja
Metody aktywizujące:
Ćwiczenia
Kazusy
Dyskusja
Treści programowe:
1. Akty papieskie, akty Kolegium Biskupów, akty normatywne Kurii Rzymskiej
2. Biskup Rzymu i Kolegium Biskupów
3. Sobór powszechny
4. Synod Biskupów
5. Kolegium Kardynałów
6. Kuria Rzymska
7. Państwo-Miasto Watykańskie
8. Legaci papiescy
9. Kościoły partykularne (diecezje i struktury prawne Kościoła partykularnego zrównane z diecezją)
10. Biskupi diecezjalni, koadiutorzy i pomocniczy
11. Sytuacje nadzwyczajne (sede impedita i sede vacante)
12. Prowincje i regiony kościelne
13. Metropolici, patriarchowie i prymasi
14. Synod partykularny (prowincjalny i plenarny)
15. Konferencje biskupów
16. Synod diecezjalny
17. Kuria diecezjalna (wikariusz generalny i biskupi; kanclerz, wicekanclerz, notariusz; diecezjalna rada ds. ekonomicznych; ekonom; rada biskupia; moderator kurii)
18. Rada kapłańska
19. Kolegium konsultorów
20. Rada misji i rada zarządzania
21. Kapituły kanoników
22. Diecezjalna rada duszpasterska
23. Parafia (proboszcz i wikariusz parafialny)
24. Dziekan
25. Rektorzy kościołów
26. Kapelani
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) – Student nie zna podstawowych terminów z zakresu ustroju hierarchicznego Kościoła oraz nie potrafi wskazać żadnych źródeł dotyczących przedmiotu
(U) – Student nie potrafi wykorzystywać elementarnej wiedzy z zakresu prawa w celu porządkowania przepisów
(K) – Student nie utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dostateczna
(W) – Student zna wybrane terminy oraz źródła z zakresu ustroju hierarchicznego Kościoła
(U) – Student w stopniu dostatecznym potrafi wykorzystywać elementarną wiedzę z zakresu prawa w celu porządkowania przepisów
(K) – Student utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dobra
(W) – Student zna większość terminów oraz źródeł z zakresu ustroju hierarchicznego Kościoła
(U) – Student potrafi wykorzystywać wiedzę z zakresu prawa w celu porządkowania przepisów
(K) – Student utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena bardzo dobra
(W) – Student zna wszystkie wymagane terminy oraz źródła z zakresu ustroju hierarchicznego Kościoła
(U) – Student potrafi wykorzystywać wiedzę z zakresu prawa w celu porządkowania przepisów; potrafi czynnie i kreatywnie pracować w zespole, a nawet mu przewodniczyć i szukać najbardziej optymalnych rozwiązań dla zadanych kwestii oraz potrafi samodzielnie rozwiązywać kazusy
(K) – Student utożsamia się z wartościami i celami realizowanymi przez Kościół. Odznacza się dojrzałością
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Źródła prawa:
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 25.01.1983, AAS 75 (1983), pars II, pp. 1-317; Kodeks Prawa Kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań 1984.
Kacprzyk W., Sitarz M. (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, Lublin 2006.

Literatura podstawowa:
Krukowski J. (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. II/1, Księga II. Lud Boży. Część I. Wierni chrześcijanie. Część II. Ustrój hierarchiczny Kościoła, Poznań 2005.

Literatura uzupełniająca:
Głódź S.L., Krukowski J., Sitarz M. (red.), Parafia w prawie kanonicznym i w prawie polskim, Lublin 2013.
Krukowski J., Rozkrut T., Struktury kolegialne w Kościele partykularnym. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej zorganizowanej przez Stowarzyszenie Kanonistów Polskich, Wydział Nauk Prawnych TN KUL i Wyższe Seminarium Duchowne w Tarnowie, Tarnów 2004.
Krukowski J., Sitarz M. (red.), Kościół partykularny w Kodeksie Jana Pawła II, Lublin 2004.
Pawluk T., Prawo Kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II. T. II. Lud Boży jego nauczanie i uświęcanie, Olsztyn 2002.
Sitarz M., Kolegium konsultorów w Kodeksie Prawa Kanonicznego 1983 i w partykularnym prawie polskim, Lublin 1999.
Sitarz M., Kompetencje organów kolegialnych w Kościele partykularnym
w sprawowaniu władzy wykonawczej według Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku, Lublin 2008.
Sitarz M., Romanko A., Wasilewicz U., Zając P. (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, t. 2, Lublin 2013.
Zając P., Kościoły partykularne w ustawodawstwie Jana Pawła II. Zarys problematyki, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.
Krukowski J., Sitarz M., Pastwa A., II Polski Synod Plenarny a synody diecezjalne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.