dr Agnieszka Romanko



Kościelne prawo publiczne - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1 Przedstawienie źródeł kościelnego prawa publicznego
C2 Ukazanie jak na przestrzeni wieków kształtowały się relacje państwo – Kościół
C3 Przedstawienie aktualnego stanu w zakresie relacji państwo - Kościół
Wymagania wstępne:
W1 Znajomość zagadnień z zakresu kościelnego prawa publicznego
W2 Umiejętność analizowania tekstów doktrynalnych w przedmiocie kościelnego prawa publicznego
W3 Umiejętność interpretacji zasad określających relację państwo – Kościół
Efekty kształcenia:
Wiedza
1. Student ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat celu, organizacji i funkcjonowania instytucji Kościoła K2A_W07
2. Student zna w stopniu pogłębionym uprawnienia majątkowe Kościoła (potrafi wskazać ich podstawy teologiczne i prawne), kościelne podmioty prawne, legalne sposoby pozyskiwania dóbr i ich alienacji w odniesieniu do relacji państwo-Kościół - K2A_W15

Umiejętności
1. Student potrafi właściwie analizować rozwój prawa kanonicznego i ukazywać jego związek z procesami zachodzącymi w społeczności Kościoła wywołującymi potrzebę normatywnych regulacji - K2A_U03
2. Student posiada pogłębioną umiejętność prezentowania własnych rozwiązań problemów prawnych, wątpliwości i sugestii z zakresu relacji państwo-Kościół, umie je poprzeć rozbudowaną argumentacją, przytaczając poglądy różnych autorów zajmujących się relacjami państwo-Kościół, stosując właściwe nauce zasady etyczne - K2A_U06

Kompetencje społeczne (postawy)
1. Student jest gotowy do podejmowania wyzwań dotyczących zabierania właściwego stanowiska w zakresie relacji państwo-Kościół, wykazuje aktywność, odznacza się wytrwałością w podejmowaniu działań indywidualnych i zespołowych w zakresie prawa kanonicznego - K2A_K02
2. Student utożsamia się z wartościami, celami i zadaniami realizowanymi przez Kościół, odznacza się rozwagą, dojrzałością i zaangażowaniem w jego misję - K2A_K04
Metody dydaktyczne:
Analiza tekstów prawnych
Dyskusja
Praca w grupach
Analiza przypadków
Treści programowe:
Kościelne prawo publiczne przed i po Soborze Watykańskim II
Od monizmu pogańskiego do dualizmu chrześcijańskiego (I-IV w.)
Jedność społeczności chrześcijańskiej pod dwiema władzami (IV-XVI w.)
Kościół i państwa wyznaniowe w warunkach podziału Europy chrześcijańskiej w epoce nowożytnej (XVI-XVIII w.)
Pluralizm modeli relacji między państwem a Kościołem w epoce współczesnej (XVIII-XX w.)
Zasada wolności religijnej
Zasada autonomii i niezależności Kościoła i państwa
Współdziałanie między Państwem i Kościołem
Podmiotowość Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych
Stosunki dyplomatyczne Stolicy Apostolskiej
Umowy międzynarodowe między Stolicą Apostolską i państwami
Gwarancje wolności religijnej w umowach międzynarodowych
Relacje państwo - Kościół w prawie Unii Europejskiej
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) Student nie posiada podstawowej wiedzy z zakresu kościelnego prawa publicznego
(U) Student nie potrafi wskazać oraz przeprowadzić analizy źródeł kościelnego prawa publicznego
(K) Student nie docenia roli kościelnego prawa publicznego

Ocena dostateczna
(W) Student zna wybrane elementy z zakresu kościelnego prawa publicznego
(U) Student potrafi wskazać niektóre źródła kościelnego prawa publicznego
(K) Student rozumie rolę jaką odgrywa kościelne prawo publiczne

Ocena dobra
(W) Student zna w większości terminologię dotyczącą kościelnego prawa publicznego oraz zna zasady i sposoby stanowienia prawa w przedmiocie relacji państwo – Kościół
(U) Student potrafi wskazać i wyjaśnić źródła kościelnego prawa publicznego
(K) Student ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności właściwego interpretowania relacji państwo – Kościół

Ocena bardzo dobra
(W) Student ma znacznie rozszerzoną wiedzę w zakresie kościelnego prawa publicznego, jego historycznych uwarunkowań, interpretacji i zastosowania
(U) Student właściwie wskazuje i w sposób pogłębiony analizuje źródła kościelnego prawa publicznego
(K) Student docenia znaczenie kościelnego prawa publicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła oraz jego rolę jaką pełni w celu utrzymania właściwego porządku w wymiarze duchowym i doczesnym
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
1.Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, wyd. 5, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2000.
2.Rahner H., Kościół i Państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1986.
3.Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2000.
4.Kultura i Prawo, redaktor serii J. Krukowski, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1999-2007T. I-V.
5.Systemy finansowania instytucji kościelnych w Europie, red. J. Krukowski, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2000.
6.Kościelne prawo publiczne. Wybór źródeł, red. M. Sitarz, M. Grochowina, M. Lewicka, Wydawnictwo KUL, Lublin 2012.
7.Krukowski J., Konkordaty współczesne. Doktryna. Teksty (1964-1994), Wydawnictwo Civitas Christiana, Warszawa 1995
8.Krukowski J., Kościelne prawo publiczne. Prawo konkordatowe, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2013


LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1.Kosek M., Podatek kościelny w niemieckim systemie prawnym, Płock 2004.
2. Krukowski J., Sitarz M., Stawniak H. (red.), Katolickie zasady relacji państwo-Kościół a prawo polskie, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.
3.Krukowski J., Sitarz M., Pieron B. (red.), Przynależność do Kościoła a uczestnictwo wiernych w życiu publicznym, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
4.Krukowski J., Sobczyk P., Poniatowski M. (red. nauk.), Religia i etyka w edukacji publicznej, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2014
5.Rynkowski M., Status prawny kościołów i związków wyznaniowych w Unii Europejskiej, Wydawnictwo Prawo i praktyka Gospodarcza, Warszawa 2004.
6.Warchałowski K., Nauczanie religii i szkolnictwo katolickie w konkordatach współczesnych, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1998.
7.Warchałowski K., Prawo do wolności myśli, sumienia i religii w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2004.
8. Krukowski J., Potrzeszcz J., Sitarz M. (red.), Bezpieczeństwo prawne państw demokratycznych w procesie integracji europejskiej: Polska - Słowacja - Ukraina, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2016.
9. Krukowski J., Sitarz M., Dosz I. (red.), Kościół a Naród i Państwo w perspektywie 1050. rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2017.

Kościelne prawo publiczne - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Zdobycie wiedzy w zakresie relacji Kościół - państwo oraz ochrony wolności religijnej.
C2 - Zapoznanie studentów z relacjami Kościół - państwo oraz Stolicy Apostolskiej z organizacjami międzynarodowymi przed i po Soborze Watykańskim II
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość zagadnień z przedmiotu: prawoznawstwo,
W2 - znajomość zagadnień z przedmiotu: ustrój hierarchiczny Kościoła,
W3 - umiejętność porządkowania i analizowania przepisów wchodzących w skład porządków prawnych różnych podmiotów w obrocie publicznoprawnym, tj. Stolicy Apostolskiej, państw czy organizacji międzynarodowych.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. ma pogłębioną wiedzę w zakresie treści kościelnego prawa publicznego, znaczenia wolności religijnej w wymiarze wspólnotowym i instytucjonalnym oraz działalności Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych - K2A_W12
2. ma pogłębioną wiedzę na temat relacji Kościoła do państwa i świeckich systemów prawnych - K2A_W08

UMIEJĘTNOŚCI
1. posiada umiejętność aktywnego uczestnictwa w dyskusjach i krytycznej oceny informacji - K2A_U07
2. posiada umiejętność krytycznej analizy materiałów i informacji - K2A_U09

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych, wykazuje aktywność w podejmowaniu profesjonalnych działań w zakresie prawa kanonicznego - K2A_K02
Treści programowe:
1. Kościelne prawo publiczne przed i po Soborze Watykańskim II
2. Od monizmu pogańskiego do dualizmu chrześcijańskiego (I-IV w.)
3. Jedność społeczności chrześcijańskiej pod dwiema władzami (IV-XVI w.)
4. Kościół i państwa wyznaniowe w warunkach podziału Europy chrześcijańskiej w epoce nowożytnej (XVI-XVIII w.)
5. Pluralizm modeli relacji między państwem a Kościołem w epoce współczesnej (XVIII-XX w.)
6. Zasada wolności religijnej
7. Zasada autonomii i niezależności Kościoła i państwa
8. Współdziałanie między Państwem i Kościołem
9. Podmiotowość Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych
10. Stosunki dyplomatyczne Stolicy Apostolskiej
11. Umowy międzynarodowe między Stolicą Apostolską i państwami
12. Gwarancje wolności religijnej w umowach międzynarodowych
13. Gwarancje wolności religijnej w prawie wspólnotowym i europejskim
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie posiada elementarnej wiedzy w zakresie treści dotyczących kościelnego prawa publicznego
(U) - Student nie posiada umiejętności podejmowania dyskusji oraz dokonania krytycznej analizy materiałów
(K) - Student nie jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu treści dotyczących kościelnego prawa publicznego
(U) - Student posiada umiejętność podejmowania dyskusji i krytycznej analizy materiałów w stopniu wystarczającym
(K) - Student jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych

Ocena dobra
(W) - Student zna większość terminów z zakresu treści dotyczących kościelnego prawa publicznego
(U) - Student posiada umiejętność podejmowania dyskusji i krytycznej analizy materiałów
(K) - Student jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych

Ocena bardzo dobra
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu treści dotyczących kościelnego prawa publicznego
(U) - Student posiada umiejętność podejmowania otwartej dyskusji w gronie specjalistów oraz dokonania krytycznej analizy materiałów
(K) - Student jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych, wykazuje aktywność w podejmowaniu profesjonalnych działań w zakresie prawa kanonicznego
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1. Krukowski J., Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, wyd. 2, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 2000.
2. Krukowski J., Kościelne prawo publiczne. Prawo konkordatowe, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2013.
3. Orzeszyna K., Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2007.
4. Sitarz M. [et al.] (red.), Kościelne Prawo Publiczne. Wybór źródeł, Wydawnictwo KUL, Lublin 2012.

Literatura uzupełniająca:
1. Krukowski J., Sitarz M., Stawniak H. (red.), Katolickie zasady relacji państwo-Kościół a prawo polskie, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.
2. Krukowski J., Sitarz M., Pieron B. (red.), Przynależność do Kościoła a uczestnictwo wiernych w życiu publicznym, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
3. Krukowski J., Sobczyk P., Poniatowski M. (red. nauk.), Religia i etyka w edukacji publicznej, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2014.
4. Sobański R., Kościół jako podmiot prawa, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1983.
5. Szołtysik P., Wzajemne relacje między Kościołem a państwem w nauczaniu społecznym Kościoła, Księgarnia św. Jacka, Katowice 2004.
6. Krukowski J., Potrzeszcz J., Sitarz M. (red.), Bezpieczeństwo prawne państw demokratycznych w procesie integracji europejskiej: Polska - Słowacja - Ukraina, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2016.
7. Krukowski J., Sitarz M., Dosz I. (red.), Kościół a Naród i Państwo w perspektywie 1050. rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2017.

Normy o chrześcijanach - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1- Zapoznanie studentów z przepisami prawnymi zawartymi w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329.
C2- Zapoznanie studentów ze źródłami prawa powszechnego i partykularnego dotyczącymi podstawowych obowiązków i praw wiernych chrześcijan świeckich i duchownych w Kościele oraz sposobami stowarzyszania się wiernych chrześcijan.
C3- Ułatwienie przyswojenia wiedzy zdobytej na wykładzie.
Wymagania wstępne:
W1- znajomość zagadnień z przedmiotu: prawoznawstwo
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student ma uporządkowaną wiedzę w zakresie dokumentów Magisterium Kościoła, światopoglądu chrześcijańskiego, wychowania katolickiego, moralności chrześcijańskiej, godności człowieka, w szczególności w odniesieniu do przepisów regulujących tematykę norm o chrześcijanach, tj. kan. 204-329 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r. - K2A_W06
2. Student ma wiedzę dotyczącą wychowania katolickiego, szkół i uniwersytetów katolickich, ich praw i obowiązków - K2A_W10
3. Student ma pogłębioną wiedzę na temat uwarunkowań prawnych poszczególnych stanów życia w Kościele - K2A_W13

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student potrafi wskazać i w pogłębiony sposób wyjaśnić źródła prawa kanonicznego oraz ich wzajemne relacje, w kontekście specyfiki dyscypliny prawa kanonicznego w odniesieniu nie tylko to podstaw prawnych, ale także teologicznych - K2A_U01
2. Student potrafi w sposób klarowny, spójny i precyzyjny wypowiadać się w mowie i na piśmie, posiada umiejętność konstruowania rozbudowanych ustnych i pisemnych uzasadnień na tematy dotyczące zagadnień prawniczych, korzystając z dorobku prawa kanonicznego, jak też pokrewnych dyscyplin naukowych. Zdobycie tych umiejętności umożliwi nie tylko sprawne pod względem merytorycznym i metodologicznym wypowiadanie się na tematy związane z uprawnieniami i obowiązkami wiernych chrześcijan - K2A_U05

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student ma pogłębioną świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego rozwoju osobistego i zawodowego - K2A_K01
2. Student docenia znaczenie prawa kanonicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła, jego rolę w zachowywaniu porządku tej społeczności w wymiarze doczesnym, a szczególnie, jego ukierunkowanie na zbawienie człowieka - K2A_K03
Metody dydaktyczne:
Ćwiczenia, analiza tekstów prawnych z dyskusją, praca w grupach
Treści programowe:
Obowiązki i prawa wszystkich wiernych
Obowiązki i prawa wiernych świeckich
Kształcenie duchowieństwa
Inkardynacja duchownych
Obowiązki i prawa duchownych
Utrata stanu duchownego
Prałatury personalne
Stowarzyszenia wiernych: publiczne oraz prywatne
Normy dotyczące stowarzyszeń wiernych

Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna przepisów prawa zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329 i innych wymaganych źródłach prawa powszechnego i partykularnego regulujących problematykę norm o chrześcijanach
(U) - Student nie angażuje się w proces aktywnego i odpowiedzialnego wykonywania praw i obowiązków związanych z uzyskaniem podmiotowości prawnej w Kościele przysługującej po nabyciu godności dziecka Bożego
(K) - Student nie utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół
Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane przepisy zawarte w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329 oraz w innych wymaganych źródłach prawa powszechnego i partykularnego regulujących problematykę norm o chrześcijanach
(U) – Student potrafi wykorzystać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu niektórych przepisów prawnych regulujących problematykę norm o chrześcijanach w celu aktywnego i odpowiedzialnego wykonywania praw i obowiązków związanych z uzyskaniem podmiotowości prawnej w Kościele przysługującej po nabyciu godności dziecka Bożego
(K) - Student ma poczucie odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła oraz szacunek do obowiązków i praw, nabytych wraz z przyjęciem chrztu świętego
Ocena dobra
(W) - Student zna większość przepisów zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329 i innych wymaganych źródłach prawa powszechnego i partykularnego regulujących problematykę norm o chrześcijanach
(U) - Student potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu przepisów prawnych regulujących problematykę norm o chrześcijanach, w celu aktywnego i odpowiedzialnego wykonywania praw i obowiązków związanych z uzyskaniem podmiotowości prawnej w Kościele przysługującej po nabyciu godności dziecka Bożego
(K) - Student ma poczucie odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła oraz szacunek do obowiązków i praw, nabytych wraz z przyjęciem chrztu świętego
Ocena bardzo dobra
(W) - Student zna wszystkie wymagane przepisy zawarte w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329 i w innych wymaganych źródłach prawa powszechnego i partykularnego regulujących problematykę norm o chrześcijanach
(U) – Student potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu przepisów prawnych regulujących problematykę norm o chrześcijanach w celu aktywnego i odpowiedzialnego wykonywania praw i obowiązków związanych z uzyskaniem podmiotowości prawnej w Kościele przysługującej po nabyciu godności dziecka Bożego
(K) - Student ma pogłębioną świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła oraz szacunek do obowiązków i praw, nabytych wraz z przyjęciem chrztu świętego

Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Źródła prawa:
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Paulii PP. II promulgatus, AAS 75 (1983) pars II s. 1-317; Tekst polski: Kodeks Prawa Kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Pallottinum, Poznań 1984.
Carta dei Diritti della Famiglia presentata dalla Sante Sede a tutte le persone, istituzioni ed autorita ed autorita interessate alla missione della famiglia nel mondo di oggi, 22 X 1983, ComCan 15 (1983), nr 2, s. 140-152; Tekst polski, w: Posoborowe dokumenty Kościoła Katolickiego o małżeństwie i rodzinie, t. I, Wybór i wstęp K. Lubowicki, Wydawnictwo M, Kraków 1999, s. 239-250.
Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio dogmatica de Ecclesia Lumen gentium, 21 XI 1964, AAS 57 (1965), s. 5-67; Tekst polski w: Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, tekst polski, nowe tłumaczenie, Pallottinum, Poznań 2002, s. 104-166.
Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de apostulatu laicorum Apostolicam actuositatem, 18 XI 1965, AAS 58 (1966), s. 837-864; Tekst polski w: Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, tekst polski, nowe tłumaczenie, Pallottinum, Poznań 2002, s. 377-401.
Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de institutione sacerdotali Optatam totius, 28 X 1965, AAS 58 (1966), s. 713-727; tekst polski w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski, nowe tłumaczenie, Poznań 2002, s. 288-301.
Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de presbyterorum ministerio et vita Presbyterorum ordinis, 7 XII 1965, AAS 58 (1966), s. 991-1024; tekst polski w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski, nowe tłumaczenie, Poznań 2002, s. 478-508.
Congregatio pro cleris et aliis dicasteriis, Instructio de quibusdam quaestionibus circa fidelium laicorum cooperationem sacerdotum ministerium spectantem Ecclesia de mysterio, 15 VIII 1997, AAS 89 (1997), p. 852-877; Tekst polski w: OsRomPol 12 (208) 1998, s. 30-40.
Ioannes Paulus PP. II, Adhortatio apostolica post-synodalis de vocatione et missione laicorum in Ecclesia et in mundo „Christifideles laici”, 30 XII 1988, AAS 81 (1989), s. 393-521; Tekst polski w: Adhortacje Ojca Świętego Jana Pawła II, t. I, Wydawnictwo M, Kraków 1996, s. 272-378.
Konferencja Episkopatu Polski, Instrukcja dotycząca zakresu i sposobu uzyskania osobowości prawnej przez instytucje kościelne na podstawie prawa polskiego (art. 4 ust. 3 Konkordatu), AKEP nr 5 (2000), s. 41-50.
Konferencja Episkopatu Polski, Zasady formacji kapłańskiej w Polsce, Częstochowa 1999.
Paulus PP. VI, Litterae Apostolicae motu proprio datae disciplina circa Primam Tonsuram, Ordines Minores et Subdiaconatum in Ecclesia Latina innovatur Ministeria quedam, 15 VIII 1972, AAS 64 (1972), s. 529-534. Tekst polski: „Wiadomości Diecezjalne Lubelskie” 1 (1973), s. 1-5.
Schemat fundamentalnego prawa Kościoła Schema legis Ecclesiae Fundamentalis, w: Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, red. W. Kacprzyk, M. Sitarz, Lublin 2006, s. 867-895.

Literatura podstawowa:
1. Krukowski J. (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. II/1, Księga II. Lud Boży. Część I. Wierni chrześcijanie. Część II. Ustrój hierarchiczny Kościoła, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2005.
Literatura uzupełniająca:
1. Kacprzyk W., Sitarz M. (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, Wydawnictwo KUL, Lublin 2006.
2. Krukowski J., Definicja chrześcijan. Komentarz do kan. 204 KPK, RTK 33(1986), z 5, s. 29-39.
2. Krukowski J., Sitarz M. (red.), Kościół partykularny w Kodeksie Jana Pawła II, Wydawnictwo KUL, Lublin 2004.
3. Majer P. (red.), Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.
4. Pawluk P., Prawo kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II, t. II, Lud Boży i jego nauczanie i uświęcanie, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 2002.

Normy o chrześcijanach - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów z przepisami prawnymi zawartymi w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329.
C2 - Zapoznanie studentów z podstawowymi obowiązkami i prawami wiernych świeckich i duchownych oraz sposobami stowarzyszania się wiernych.
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość zagadnień z przedmiotu: prawoznawstwo
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. zna terminologię prawniczą dotyczącą prawa kanonicznego, w szczególności przepisów zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329 - K2A_W01

UMIEJĘTNOŚCI
1. potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu przepisów prawnych zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329 w celu aktywnego i odpowiedzialnego wykonywania praw i obowiązków związanych z uzyskaniem podmiotowości prawnej w Kościele przysługującej po nabyciu godności dziecka Bożego - K2A_U02

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. ma szacunek do wszystkich obowiązków i praw, które każdy wierny nabywa w Kościele wraz z przyjęciem chrztu świętego - K2A_K04
2. ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła we wszystkich jego wymiarach - K2A_K08
Treści programowe:
1. Obowiązki i prawa wszystkich wiernych
2. Obowiązki i prawa wiernych świeckich
3. Kształcenie duchowieństwa
4. Inkardynacja duchownych
5. Obowiązki i prawa duchownych
6. Utrata stanu duchownego
7. Prałatury personalne
8. Stowarzyszenia wiernych: publiczne oraz prywatne
9. Normy dotyczące stowarzyszeń wiernych
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna przepisów zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329
(U) - Student nie angażuje się w proces aktywnego i odpowiedzialnego wykonywania praw i obowiązków związanych z uzyskaniem podmiotowości prawnej w Kościele przysługującej po nabyciu godności dziecka Bożego
(K) - Student nie utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane przepisy zawarte w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329
(U) – Student potrafi wykorzystać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu niektórych przepisów prawnych zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329 w celu aktywnego i odpowiedzialnego wykonywania praw i obowiązków związanych z uzyskaniem podmiotowości prawnej w Kościele przysługującej po nabyciu godności dziecka Bożego
(K) - Student ma poczucie odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła oraz szacunek do obowiązków i praw, nabytych wraz z przyjęciem chrztu świętego

Ocena dobra
(W) - Student zna większość przepisów zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329
(U) - Student potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu przepisów prawnych zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329 w celu aktywnego i odpowiedzialnego wykonywania praw i obowiązków związanych z uzyskaniem podmiotowości prawnej w Kościele przysługującej po nabyciu godności dziecka Bożego
(K) - Student ma poczucie odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła oraz szacunek do obowiązków i praw, nabytych wraz z przyjęciem chrztu świętego

Ocena bardzo dobra
(W) - Student zna wszystkie wymagane przepisy zawarte w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329
(U) – Student potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu przepisów prawnych zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 204-329 w celu aktywnego i odpowiedzialnego wykonywania praw i obowiązków związanych z uzyskaniem podmiotowości prawnej w Kościele przysługującej po nabyciu godności dziecka Bożego
(K) - Student ma pogłębioną świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła oraz szacunek do obowiązków i praw, nabytych wraz z przyjęciem chrztu świętego
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1. Krukowski J. (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. II/1, Księga II. Lud Boży. Część I. Wierni chrześcijanie. Część II. Ustrój hierarchiczny Kościoła, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2005.

Literatura uzupełniająca:
1. Kacprzyk W., Sitarz M. (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, Wydawnictwo KUL, Lublin 2006.
2. Krukowski J., Sitarz M. (red.), Kościół partykularny w Kodeksie Jana Pawła II, Wydawnictwo KUL, Lublin 2004.
3. Krukowski J., Sitarz M., Pieron B. (red.), Przynależność do Kościoła a uczestnictwo wiernych w życiu publicznym, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
4. Majer P. (red.), Kodeks prawa kanonicznego. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.
5. Pawluk P., Prawo kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II, t. II, Lud Boży i jego nauczanie i uświęcanie, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 2002.
6. Sitarz M. [et al.] (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, tom 2, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2013.
7. Sitarz M. (red.), Kodeks Prawa Kanonicznego w badaniach młodych naukowców, tom I, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
8. Słowikowska A., Uczestnictwo wiernych świeckich w liturgii Kościoła łacińskiego. Studium kanoniczne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
9. Sztafrowski E., Podręcznik prawa kanonicznego, t. II, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1985.
10. Kawa S., Romanko A., Sitarz M., Słowikowska A. (red.), The Enrollment to the Catholic Church, Libreria Editrice Vaticana, Roma 2017.

Ustrój hierarchiczny Kościoła - ćwiczenia

Cele przedmiotu:

C1 – Zapoznanie studentów z normami prawnymi zawartymi w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 330-367
C2 – zapoznanie studentów ze źródłami prawa powszechnego i partykularnego odnoszącymi się do zagadnień związanych z ustrojem hierarchicznym Kościoła
C3 – Praktyczne zastosowanie poznanych norm prawnych
C4 – Umiejętność odnajdowania i posługiwania się źródłami prawa powszechnego i partykularnego
Wymagania wstępne:

W1 – znajomość treści Księgi I – „Normy ogólne”, kan. 1-203 KPK/83.
W2 – znajomość treści przedmiotu prawoznawstwo
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. Student ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki przedmiotowej i metodologicznej prawa kanonicznego, a zwłaszcza ustroju hierarchicznego Kościoła (powszechnego i partykularnego) - K2A_W03
2. Student ma uporządkowaną wiedzę w zakresie Biblii, dokumentów Magisterium Kościoła która pozwala na prowadzenie zajęć dotyczących poszczególnych instytucji kościelnych z prawa powszechnego i partykularnego - K2A_W06

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student potrafi wykorzystać zdobytą wiedzę do opisu i analizy organów obligatoryjnych i fakultatywnych w relacji do innych systemów prawnych. Zdobywa umiejętność formułowania własnych opinii w zakresie funkcjonowania takich instytucji kościelnych - K2A_U02
2. Student potrafi właściwie analizować rozwój instytucji kościelnych na przestrzeni wieków i ukazywać jego związek z procesami zachodzącymi w społeczności Kościoła wywołującymi potrzebę normatywnych regulacji - K2A_U03

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student ma pogłębioną świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego rozwoju osobistego i zawodowego - K2A_K01
2. Student docenia znaczenie prawa kanonicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła, która jest instytucją Bosko-ludzką, jego rolę w zachowywaniu porządku tej społeczności w wymiarze doczesnym, a szczególnie, jego ukierunkowanie na zbawienie człowieka - K2A_K03
Metody dydaktyczne:
Sposób prowadzenia zajęć:
Metody tradycyjne (podające):
Praca ze źródłami
Dyskusja
Metody aktywizujące:
Ćwiczenia
Kazusy
Dyskusja
Treści programowe:
1. Akty papieskie, akty Kolegium Biskupów, akty normatywne Kurii Rzymskiej
2. Biskup Rzymu i Kolegium Biskupów
3. Sobór powszechny
4. Synod Biskupów
5. Kolegium Kardynałów
6. Kuria Rzymska
7. Państwo-Miasto Watykańskie
8. Legaci papiescy
9. Kościoły partykularne (diecezje i struktury prawne Kościoła partykularnego zrównane z diecezją)
10. Biskupi diecezjalni, koadiutorzy i pomocniczy
11. Sytuacje nadzwyczajne (sede impedita i sede vacante)
12. Prowincje i regiony kościelne
13. Metropolici, patriarchowie i prymasi
14. Synod partykularny (prowincjalny i plenarny)
15. Konferencje biskupów
16. Synod diecezjalny
17. Kuria diecezjalna (wikariusz generalny i biskupi; kanclerz, wicekanclerz, notariusz; diecezjalna rada ds. ekonomicznych; ekonom; rada biskupia; moderator kurii)
18. Rada kapłańska
19. Kolegium konsultorów
20. Rada misji i rada zarządzania
21. Kapituły kanoników
22. Diecezjalna rada duszpasterska
23. Parafia (proboszcz i wikariusz parafialny)
24. Dziekan
25. Rektorzy kościołów
26. Kapelani
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) – Student nie zna podstawowych terminów z zakresu ustroju hierarchicznego Kościoła oraz nie potrafi wskazać żadnych źródeł dotyczących przedmiotu
(U) – Student nie potrafi wykorzystywać elementarnej wiedzy z zakresu prawa w celu porządkowania przepisów
(K) – Student nie utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dostateczna
(W) – Student zna wybrane terminy oraz źródła z zakresu ustroju hierarchicznego Kościoła
(U) – Student w stopniu dostatecznym potrafi wykorzystywać elementarną wiedzę z zakresu prawa w celu porządkowania przepisów
(K) – Student utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dobra
(W) – Student zna większość terminów oraz źródeł z zakresu ustroju hierarchicznego Kościoła
(U) – Student potrafi wykorzystywać wiedzę z zakresu prawa w celu porządkowania przepisów
(K) – Student utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena bardzo dobra
(W) – Student zna wszystkie wymagane terminy oraz źródła z zakresu ustroju hierarchicznego Kościoła
(U) – Student potrafi wykorzystywać wiedzę z zakresu prawa w celu porządkowania przepisów; potrafi czynnie i kreatywnie pracować w zespole, a nawet mu przewodniczyć i szukać najbardziej optymalnych rozwiązań dla zadanych kwestii oraz potrafi samodzielnie rozwiązywać kazusy
(K) – Student utożsamia się z wartościami i celami realizowanymi przez Kościół. Odznacza się dojrzałością
Literatura podstawowa i uzupełniająca:

Źródła prawa:
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 25.01.1983, AAS 75 (1983), pars II, pp. 1-317; Kodeks Prawa Kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań 1984.
Kacprzyk W., Sitarz M. (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, Lublin 2006.
Sitarz M., Romanko A., Wasilewicz U., Zając P. (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, t. 2, Lublin 2013.

Literatura podstawowa:
Krukowski J. (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. II/1, Księga II. Lud Boży. Część I. Wierni chrześcijanie. Część II. Ustrój hierarchiczny Kościoła, Poznań 2005.

Literatura uzupełniająca:
Pawluk T., Prawo Kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II. T. II. Lud Boży jego nauczanie i uświęcanie, Olsztyn 2002.
Zając P., Kościoły partykularne w ustawodawstwie Jana Pawła II. Zarys problematyki, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.
Krukowski J., Sitarz M., Pastwa A., II Polski Synod Plenarny a synody diecezjalne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.