Ks. dr hab. Leszek Adamowicz

Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji - Instytut Prawa Kanonicznego
Katedra Prawa Katolickich Kościołów Wschodnich

Stanowisko: Adiunkt posiadający stopień naukowy dr hab.


Kościelne prawo małżeńskie - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Przedstawienie prawa małżeńskiego Kościoła katolickiego
C2 - Kształtowanie u studentów umiejętności analitycznego i syntetycznego myślenia, a także umiejętności systemowej interpretacji przepisów prawnych
C3 - Kształtowanie u studentów umiejętności stosowania praktycznego przepisów prawa małżeńskiego
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość podstaw prawa kanonicznego
W2 - podstawowa znajomość języka łacińskiego
W3 - podstawowa znajomość teologii katolickiej w zakresie sakramentologii
Efekty kształcenia:
WIEDZA - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student zna odpowiednie przepisy prawne, poprawnie dokonuje ich analizy i interpretacji (K2A_W01; K2A_W05; K2A_W07).

UMIEJĘTNOŚCI - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student potrafi wyszukać i poprawnie zinterpretować przepisy prawa małżeńskiego (K2A_U01; K2A_U02);
2. student potrafi zastosować przepisy do konkretnych przypadków (kazusów) (K2A_U08; K2A_U09).
3. student jest przygotowany do pracy w sądzie kościelnym, do adwokatury kościelnej i w charakterze doradców życia rodzinnego

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - w wyniku przeprowadzonych zajęć student nabędzie następujące postawy:
1. student przyjmuje aktywną postawę w działalności w Kościele (K2A_K04);
2. student postępuje zgodne z zasadami etyki (K2A_K06);
3. student jest zdolny do wykonywania kościelnych urzędów prawniczych (K2A_K02; K2A_K07);
4. student jest przygotowany do dyskusji społecznej na temat małżeństwa i rodziny poprzez ukazywanie godności życia małżeńskiego, wzniosłości zadań i niezastąpionej roli małżeństwa (K2A_K04).


Metody dydaktyczne:
Wykład i wykład z prezentacją multimedialną.
Treści programowe:
Treści programowe przedmiotu:
1. Pojęcie małżeństwa. Rodzaje małżeństw. Cele i przymioty małżeństwa.
2. Przygotowanie kanoniczne i duszpasterskie do małżeństwa.
3. Pojęcie przeszkody zrywającej. Ustanawianie, podział i dyspensowanie od przeszkód małżeńskich.
4. Pojęcie zgody małżeńskiej. Sposób wyrażenia zgody.
5. Wpływ stanu psychicznego nupturientów na ważność zgody małżeńskiej.
6. Wady zgody małżeńskiej wynikające ze sfery intelektualnej nupturientów.
7. Wady zgody małżeńskiej wynikające ze sfery wolitywnej nupturientów.
8. Forma zawarcia małżeństwa.
9. Małżeństwo „konkordatowe”.
10. Małżeństwa mieszane i im podobne: pojęcie i rodzaje, zasady duszpasterstwa.
11. Ustanie małżeństwa kanonicznego.
12. Separacja: pojęcie, rodzaje, warunki ustanowienia.
13. Uważnienie małżeństwa: pojęcie, rodzaje, warunki uważnienia.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna terminów z zakresu prawa małżeńskiego
(U) - Student nie potrafi zastosować zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student nie potrafi wskazać bazy źródłowej

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu prawa małżeńskiego
(U) - Student potrafi zastosować niektóre zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student potrafi wyszukać ustawy kościelne

Ocena dobra
(W)- Student zna większość terminów z zakresu prawa małżeńskiego
(U)- Student potrafi zastosować większość zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do prostych kazusów

Ocena bardzo dobra
(W)- Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu prawa małżeńskiego
(U)- Student potrafi zastosować wszystkie wszystkie zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do skomplikowanych kazusów
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Źródła prawa::
1. Kodeks Prawa Kanonicznego, księga IV, tytuł VII.
2. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, tytuł XVI, rozdział VII.
3. Pozakodeksowe dokumenty Stolicy Apostolskiej dotyczące małżeństwa.
4. Dokumenty Konferencji Episkopatu Polski dotyczące małżeństwa.
Literatura:
1. W. Góralski, Studia nad małżeństwem i rodziną, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2007.
2. W. Góralski, Kanoniczne prawo małżeńskie, Polskie Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2000.
3. W. Góralski, Matrimonium facit consensus, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2000.
4. P. M. Gajda, Prawo małżeńskie Kościoła katolickiego, Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos, Tarnów 2000.
5.T. Pawluk, Prawo kanoniczne według kodeksu Jana Pawła II, T. III, Prawo małżeńskie, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 2010.
6. L. Adamowicz, Stwierdzenie stanu wolnego niekatolików i nieochrzczonych przed zawarciem małżeństwa kanonicznego, "Annales Canonici" 4 (2008) s. 39-62.
7. L. Adamowicz, Forma prawna zawarcia małżeństwa mieszanego wyznaniowo, w: J. Krukowski, M. Sitarz, K. Dziub (red.), Zagadnienia międzywyznaniowe w realizacji misji uświęcającej Kościoła, Lublin 2010, s. 195 215.
8. L. Adamowicz, Zarys kościelnego prawa małżeńskiego, w: U. Dudziak, G. Koszałka, J. Młyński (red.), Poradnictwo rodzinne w teorii i w praktyce, Kraków 2013, s. 76-95.

Kościelne prawo małżeńskie i prawo katolickich Kościołów wschodnich - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 - Przygotowanie studenta do samodzielnych poszukiwań naukowych i nauczenie metody naukowej.
C2 - Przygotowanie pracy magisterskiej.
Wymagania wstępne:
W1 - wpisanie na czwarty roku studiów jednolitych magisterskich w zakresie prawa kanonicznego
Efekty kształcenia:
WIEDZA - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student posiada usystematyzowaną wiedzę prawniczej w kontekście przygotowywanej pracy magisterskiej.

UMIEJĘTNOŚCI - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student posiada nawyk poszukiwania nowych źródeł wiedzy i samodzielnego pogłębiania wiadomości.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student posiada przygotowanie do napisania pracy naukowej i prowadzenia badań naukowych.
Metody dydaktyczne:
Analiza tekstów z dyskusją; metoda seminaryjna.
Treści programowe:
1. Przygotowanie metodologiczne
2. Zasady sporządzania spisu bibliografii
3. Aktualnie dyskutowane w Kościele zagadnienia prawa wschodniego i prawa małżeńskiego
4. Prezentacja i dyskusja na temat prac przygotowanych przez studentów
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena negatywna:
W - student nie posiada wiedzy związanej z kierunkiem badań
U - student nie potrafi zastosować metody naukowej
K - student nie nabył przygotowania do pracy naukowej

Ocena pozytywna:
W - student posiada wiedzę związaną z kierunkiem badań
U - student potrafi zastosować metodę naukową
K - student nabył przygotowanie do pracy naukowej
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
1.Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritate Ioannis Pauli Pp promulgatus. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich promulgowany przez papieża Jana Pawła II, Lublin 2002.
2.Codex Iuris Canonici. 1917.
3. Sobór Watykański II, Decretum De Ecclesiis orientalibus catholicis „Orientalium Ecclesiarum”, 21 XI 1964, AAS 57 (1965), s. 76-89.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1.L. Adamowicz, Historia kodyfikacji prawa dla Wschodnich Kościołów katolickich, w: A. Dębiński, G. Górski (red.), Historia et Ius. Księga Pamiątkowa ku czci Księdza Profesora Henryka Karbownika, Wyd. KUL, Lublin 1998, s. 109-119.
2.L. Adamowicz, Przynależność do Kościoła sui iuris według obowiązującego prawa kościelnego, „Roczniki Nauk Prawnych” 8 (1998) s. 129-146.
3.L. Adamowicz, Patriarcha we wschodnich Kościołach Katolickich. Geneza urzędu i procedura jego obsadzania według Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, w: W. Bar (red.), Divina et humana. Księga pamiątkowa dedykowana ks. prof. dr. hab. Henrykowi Misztalowi z okazji 65 rocznicy urodzin, Wyd. KUL, Lublin 2001, s. 345-364.
4.L. Adamowicz, Wprowadzenie do prawa o sakramentach św. według Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, Wyd. Polihymnia, Lublin 1999.
5.O. Khortyk, Status prawny Kościoła Arcybiskupiego większego, Wyd. Polihymnia, Lublin 2007.
6.K. Mikołajczuk, Realizacja zasady jedności sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego w prawodawstwie Kościoła katolickiego, Wyd. Jedność, Kielce 2006.
7. W. Góralski, Studia nad małżeństwem i rodziną, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2007.
8. W. Góralski, Kanoniczne prawo małżeńskie, Polskie Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2000.
9. W. Góralski, Matrimonium facit consensus, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2000.
10. P. M. Gajda, Prawo małżeńskie Kościoła katolickiego, Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos, Tarnów 2000.
11.T. Pawluk, Prawo kanoniczne według kodeksu Jana Pawła II, T. III, Prawo małżeńskie, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 2010.
12. L. Adamowicz, Stwierdzenie stanu wolnego niekatolików i nieochrzczonych przed zawarciem małżeństwa kanonicznego, \"Annales Canonici\" 4 (2008) s. 39-62.
13. L. Adamowicz, Forma prawna zawarcia małżeństwa mieszanego wyznaniowo, w: J. Krukowski, M. Sitarz, K. Dziub (red.), Zagadnienia międzywyznaniowe w realizacji misji uświęcającej Kościoła, Lublin 2010, s. 195 215.
14. L. Adamowicz, Zarys kościelnego prawa małżeńskiego, w: U. Dudziak, G. Koszałka, J. Młyński (red.), Poradnictwo rodzinne w teorii i w praktyce, Kraków 2013, s. 76-95.

Prawo kanoniczne: sakramenty (ksiega IV KPK) - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Przedstawienie prawa sakramentalnego Kościoła katolickiego
C2 - Kształtowanie u studentów umiejętności analitycznego i syntetycznego myślenia, a także umiejętności systemowej interpretacji przepisów prawnych
C3 - Kształtowanie u studentów umiejętności stosowania praktycznego przepisów prawa sakramentalnego
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość podstaw prawa kanonicznego
W2 - podstawowa znajomość języka łacińskiego
W3 - podstawowa znajomość teologii katolickiej w zakresie sakramentologii
Efekty kształcenia:
WIEDZA - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student zna odpowiednie przepisy prawne, poprawnie dokonuje ich analizy i interpretacji (Tk_W04).

UMIEJĘTNOŚCI - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student potrafi wyszukać i poprawnie zinterpretować przepisy prawa sakramentalnego (T_U01; Tk_U01);
2. student potrafi zastosować przepisy do konkretnych przypadków (kazusów) (T_U13).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - w wyniku przeprowadzonych zajęć student nabędzie następujące postawy:
1. student przyjmuje aktywną postawę w działalności w Kościele (Tk_K05);
2. student postępuje zgodne z zasadami etyki (T_K01; T_K02);
3. student potrafi zidentyfikować i rozstrzygać problemy doktrynalne (Tk_K02; Tk_K05).
Metody dydaktyczne:
Wykład i wykład z prezentacją multimedialną.
Treści programowe:
1. Communicatio in sacris.
2. Przygotowanie do przyjęcia sakramentu chrztu.
3. Materia, forma i szafarz sakramentu chrztu.
4. Rodzice chrzestni.
5. Zasady przynależności wiernych do Kościołów sui iuris.
6. Udowodnienie chrztu.
7. Materia, forma i szafarz sakramentu bierzmowania.
8. Wymagania stawiane kandydatom do bierzmowania.
9. Świadek bierzmowania. Udowodnienie bierzmowania.
10. Materia, forma i szafarz Eucharystii. Czas i miejsce sprawowania.
11. Komunia św.: szafarz, warunki przyjęcia, częstość i sposoby przyjmowania.
12. Przechowywanie i kult Eucharystii.
13. Ofiary (stypendia) mszalne.
14. Materia, forma i szafarz sakramentu pokuty i pojednania.
15. Ogólna absolucja sakramentalna.
16. Ograniczenia władzy sprawowania sakramentu pokuty i pojednania.
17. Obowiązki i prawa penitenta.
18. Odpusty: pojęcie, rodzaje, warunki uzyskania.
19. Sakrament namaszczenia chorych: materia, forma, szafarz, warunki przyjęcia.
20. Materia, forma i szafarz święceń.
21. Wymagania do ważności i godziwości przyjęcia święceń.
22. Nieprawidłowości i przeszkody do przyjęcia święceń.
23. Nieprawidłowości i przeszkody do wykonywania święceń.
24. Sakramentalia.
25. Dni świąteczne i dni pokutne w Kościele. Przepisy postne.
26. Pogrzeb kościelny.
27. Miejsca święte.
28. Ślub i przysięga.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna terminów z zakresu prawa sakramentalnego
(U) - Student nie potrafi zastosować zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student nie potrafi wskazać bazy źródłowej

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu prawa sakramentalnego
(U) - Student potrafi zastosować niektóre zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student potrafi wyszukać ustawy kościelne

Ocena dobra
(W)- Student zna większość terminów z zakresu prawa sakramentalnego
(U)- Student potrafi zastosować większość zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do prostych kazusów

Ocena bardzo dobra
(W)- Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu prawa sakramentalnego
(U)- Student potrafi zastosować wszystkie wszystkie zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do skomplikowanych kazusów
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
1. Kodeks Prawa Kanonicznego, księga IV (bez tytułu VII).
2. Dokumenty Stolicy Apostolskiej dotyczące prawa sakramentalnego.
3. Dokumenty Konferencji Episkopatu Polski dotyczące prawa sakramentalnego.
4. L. Adamowicz, Wprowadzenie do prawa o sakramentach św. według Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, Lublin 1999.
5. J. Krukowski, R. Sobański (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. III/2: Księga IV Uświęcające zadanie Kościoła, Pallotinum 2011.

Prawo Katolickich Kościołów Wschodnich dla doktorantów - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 - Przygotowanie uczestnika studiów doktoranckich do pracy naukowej;
C2 - Przygotowanie rozprawy doktorskiej.
Wymagania wstępne:
W1 - Ukończone studia magisterskie w zakresie prawa kanonicznego i uzyskanie kościelnego stopnia licencjata prawa kanonicznego z oceną minimum 4,5.
Efekty kształcenia:
WIEDZA - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student posiada usystematyzowaną wiedzę prawniczej w kontekście przygotowywanej pracy doktorskiej.

UMIEJĘTNOŚCI - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student posiada nawyk poszukiwania nowych źródeł wiedzy i samodzielnego pogłębiania wiadomości.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student posiada przygotowanie do napisania pracy naukowej i prowadzenia badań naukowych.
Metody dydaktyczne:
Analiza tekstów z dyskusją; metoda seminaryjna.
Treści programowe:
1. Przygotowanie metodologiczne
2. Zasady sporządzania spisu bibliografii
3. Aktualnie dyskutowane w Kościele zagadnienia prawa wschodniego
4. Prezentacja i dyskusja na temat prac przygotowanych przez doktorantów
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena negatywna:
W - student nie posiada wiedzy związanej z kierunkiem badań
U - student nie potrafi zastosować metody naukowej
K - student nie nabył przygotowania do pracy naukowej

Ocena pozytywna:
W - student posiada wiedzę związaną z kierunkiem badań
U - student potrafi zastosować metodę naukową
K - student nabył przygotowanie do pracy naukowej
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
1.Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritate Ioannis Pauli Pp promulgatus. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich promulgowany przez papieża Jana Pawła II, Lublin 2002.
2.Sobór Watykański II, Decretum De Ecclesiis orientalibus catholicis „Orientalium Ecclesiarum”, 21 XI 1964, AAS 57 (1965), s. 76-89.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1.L. Adamowicz, Historia kodyfikacji prawa dla Wschodnich Kościołów katolickich, w: A. Dębiński, G. Górski (red.), Historia et Ius. Księga Pamiątkowa ku czci Księdza Profesora Henryka Karbownika, Wyd. KUL, Lublin 1998, s. 109-119.
2.L. Adamowicz, Przynależność do Kościoła sui iuris według obowiązującego prawa kościelnego, „Roczniki Nauk Prawnych” 8 (1998) s. 129-146.
3.L. Adamowicz, Patriarcha we wschodnich Kościołach Katolickich. Geneza urzędu i procedura jego obsadzania według Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, w: W. Bar (red.), Divina et humana. Księga pamiątkowa dedykowana ks. prof. dr. hab. Henrykowi Misztalowi z okazji 65 rocznicy urodzin, Wyd. KUL, Lublin 2001, s. 345-364.
4.L. Adamowicz, Wprowadzenie do prawa o sakramentach św. według Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, Wyd. Polihymnia, Lublin 1999.
5.O. Khortyk, Status prawny Kościoła Arcybiskupiego większego, Wyd. Polihymnia, Lublin 2007.
6.K. Mikołajczuk, Realizacja zasady jedności sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego w prawodawstwie Kościoła katolickiego, Wyd. Jedność, Kielce 2006.
7.G. Wojciechowski, Las competencias patriarcales en el derecho canónico oriental, Wyd KUL, Lublin 2007.