Makrostruktury społeczne (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:Ks. dr hab. Jan Szymczyk prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Socjologii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Kod ECTS:00001-0500-0501WYK0000
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - zapoznanie uczestników z najważniejszymi kategoriami pojęciowymi i teoriami z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych oraz ich aspektami i podmiotami
C2 - nabycie przez studentów wiedzy, umiejętności i kompetencji w zakresie rozróżniania fenomenów charakterystycznych dla makrosocjologii oraz dostrzegania czynników i uwarunkowań procesów charakterystycznych dla makrostruktur
C3 - aplikowanie kategorii pojęciowych i teorii z zakresu socjologii w analizach makrostrukturalnej rzeczywistości społecznej.
Wymagania wstępne
Brak
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
Zna podstawowe kategorie pojęciowe [terminologię], teorie i metodologię z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych oraz ich aspekty i podmioty K_W01, K_W04
Posiada podstawową wiedzę w zakresie rozumienia i klasyfikowania podstawowych kwestii, aspektów i podmiotów związanych z makrosocjologią [makrostrukturami] w kontekście badań socjologicznych K_W03
Posiada podstawową wiedzę w zakresie uwarunkowań i specyfiki funkcjonowania elementów makrostruktur społecznych [np. klas, warstw społecznych, narodu, państwa, instytucji i organizacji] K_W03, K_W04, K_W10

UMIEJĘTNOŚCI
Posiada podstawowe umiejętności w zakresie makrosocjologii celem wyszukiwania, analizowania, oceniania i przetwarzania informacji na temat makrostrukturalnej rzeczywistości społecznej, także z wykorzystywaniem języka angielskiego (np. stosowania terminologii i literatury anglojęzycznej itp.) K_U01, K_U08
Potrafi posługiwać się wybranymi ujęciami teoretycznymi z zakresu makrosocjologii w celu opisu i analizy, w oparciu o poznane techniki i metody, przyczyn i przebiegu wybranych procesów i zjawisk społecznych w makrostrukturach społecznych K_U02, K_U05
Posiada podstawowe umiejętności aplikowania rozumienia wybranych systemów wartości, interesów i norm społecznych, ideologii do obserwowania, diagnozowania, racjonalnego oceniania przemian współczesnej makrostruktury społecznej i jej składników K_U02.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Wykazuje się pewną samodzielnością w obserwacji, analizie zjawisk, procesów zachodzących w makrostrukturach, w oparciu o którą powinien być w stanie zaplanować i przeprowadzić konkretne badania socjologiczne dotyczące funkcjonowania różnych podmiotów, instytucji, organizacji K_K05, K_K09
Potrafi samodzielnie poszerzać nabytą wiedzę z zakresu makrosocjologii i jest gotowy do stałego dokształcania się w zakresie różnorodnych kwestii wynikających z uwarunkowań zjawisk i zmian społecznych K_K06, K_K08
Metody dydaktyczne
Wykład konwencjonalny (tradycyjny) i metody dialogu
Treści programowe przedmiotu
Specyfika makrosocjologicznych analiz i badań. Społeczeństwo jako przedmiot socjologii. Typologia współczesnych społeczeństw. Pojęcie struktury społecznej: jej teorie, modele, aspekty i wymiary, podstawowe procesy i czynniki. Struktura społeczna jako typ idealny. Realistyczno-dynamiczne rozumienie struktury społecznej. Pojęcie makrostruktur społecznych [ich podstawowe cechy i definicja; czynniki i uwarunkowania]. Kryteria i aspekty strukturalizacji rzeczywistości społecznej. Zróżnicowanie i nierówności społeczne. Makrostruktura społeczna jako skład i jako układ. Pojęcie klas i warstw społecznych: rys historyczny stratyfikacji społecznej, jej podział i metody badania. Współczesne koncepcje stratyfikacji społecznej [funkcjonalna teoria stratyfikacji; model stratyfikacyjny EGP]. Współczesne przemiany w makrostrukturze społecznej. Pojęcie tzw. śmierci klas, rozumienie underclass i upper class. Pojęcie klasy średniej: definicja starej i nowej klasy średniej, funkcje i rola klasy średniej, kształtowanie się klasy średniej w Polsce. Pojęcie mezostruktur. Kategoria ruchliwości społecznej z perspektywy makrosocjologii.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Egzamin ustny
na ocenę 2:
(W) - Student nie zna podstawowej terminologii, teorii i metodologii z zakresu makrosocjologii
(U) - Student nie posiada podstawowych umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych oraz ich aspektów i podmiotów
(K) - Student nie potrafi poprawnie zreferować żadnych praktycznych rozwiązań funkcjonujących w makrostrukturach społecznych ani zidentyfikować zjawisk typowych dla makrosocjologii

na ocenę 3:
(W) - Student zna przynajmniej jakieś stanowiska teoretyczne dotyczące omawianej problematyki
(U) - Student posiada podstawowe umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych oraz ich aspektów i podmiotów
(K) - Student z pomocą potrafi poprawnie zreferować pewne praktyczne rozwiązania funkcjonujące w makrostrukturach społecznych oraz zidentyfikować zjawiska typowe dla makrosocjologii w stopniu podstawowym

na ocenę 4:
(W) - Student zna większość omówionych na zajęciach terminów, teorii i metodologii z zakresu makrosocjologii
(U) - Student potrafi analizować i klasyfikować większość omówionych na zajęciach kwestii z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie większość wybranych zagadnień z zakresu makrosocjologii i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej

na ocenę 5:
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy, teorie i metodologię z zakresu makrosocjologii
(U) - Student potrafi samodzielnie analizować i klasyfikować wszystkie wymagane zagadnienia z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie wymagane zagadnienia z zakresu makrosocjologii i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej oraz dobrać odpowiednie rozwiązanie [metody] do konkretnego problemu.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura obowiązująca:
J. Turowski, Socjologia. Wielkie struktury społeczne, Lublin 1994; H. Domański, Struktura społeczna, Warszawa 2007; R. Podgórski, Socjologia: makrostruktury, Warszawa 2011; P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków 2002; P. Rybicki, Struktura społecznego świata, Warszawa 1979; B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Warszawa 2003; M. Hamilton, M. Hirszowicz, Klasy i nierówności społeczne, Warszawa 1995; J. Szymczyk, Instytucje, procesy i systemy społeczne. Makrosocjologia, w: 100 lat socjologii w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. Idee - teorie - badania, red. W. Szymczak, TN KUL, Lublin 2018, s. 63-85; J. Szymczyk, Elements of the Application of the Complementarity Principle. Issues of the Sociology of Subjectivity and Social Structures, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2014.

Literatura uzupełniająca:
E. Wnuk-Lipiński, Socjologia życia publicznego, Warszawa 2008; M. Ziółkowski, Przemiany interesów i wartości społeczeństwa polskiego, Poznań 2000; H. Domański, O ruchliwości społecznej w Polsce, Warszawa 2004; Jedna Polska? Dawne i nowe zróżnicowania społeczne, red. A. Kojder, Kraków 2007.
Kierunek studiów: Socjologia (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 3
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Egzamin