Historia katolickiej nauki społecznej i myśl społeczna Jana Pawła II (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:Ks. dr Maciej Hułas
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Socjologii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - Osadzenie katolickiej nauki społecznej (dalej: kns) w kontekście historycznej zmiany paradygmatów funkcjonalnego zorganizowania i normatywnego uzasadnienia instytucji społecznych: osiowość, średniowiecze, nowożytność, XIX wiek, i współczesność.
C2 - Ukazanie historycznej zmienności funkcjonalnych systemów cząstkowych: ekonomii, państwa/prawa/polityki, nauki/technika, rodziny, religii/normatywności na tle niezmiennych wartości i zasad kns.
C3 - Prezentacja szkół katolickiej myśli społeczno-etycznej w Europie oraz charakterystyka głównych ich przedstawicieli.
C4 - Charakterystyka: przesłania encyklik społecznych, kontekstów ich powstania, przygotowujących je zespołów redakcyjnych oraz wkładu Jana Pawła II w nauczanie społeczne Kościoła.
Wymagania wstępne
W1 - Wiedza na poziomie szkoły średniej o społeczeństwie, instytucjach społecznych, ich genezie i ewolucji.
W2 - Znajomość podstawowych pojęć z obszaru etyki społecznej.
W3 - Znajomość historii powszechnej na poziomie szkoły średniej.
W4 – Wykład łączy się z ćwiczeniami.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
W1 – Student posiada poszerzoną wiedzę na temat formowania się katolickiej refleksji nad życiem społecznym i instytucjami społecznymi w kulturze okcydentalnej, oraz wiedzę w zakresie wykorzystania zasad oraz wartości katolickiej nauki społecznej K_W01.

W2 – Student posiada wiedzę co do związku inherentnych potrzeb natury ludzkiej z instytucjami społecznymi, tj. potrzebą biologicznej egzystencji (ekonomia); potrzebą organizacji życia wspólnotowego (państwo/prawo/polityka); potrzebą kognitywną (nauka/technika); potrzebą afektywno/emocjonalną (rodzina); potrzebą kultyczno-transcendentalną (religia/światopogląd). K_W02.

W3 – Student rozumie zależność normatywnej legitymizacji wymienionych instytucji społecznych od ich zdolności realizowania celów K_W03.

W4 – Student rozumie założenia oraz praktyczne implikacje ideologii polaryzujących modele organizacji życia społecznego (kolektywizm i indywidualizm) oraz ich praktyczne implikacje w rzeczywistości ustrojowo-gospodarczej K_W05.

UMIEJĘTNOŚCI
U1 – Student potrafi identyfikować interes społeczny, samodzielnie formułować argumenty w debacie obywatelskiej nad istotnymi kwestiami praktyki życia oraz otwierać się na kontrargumenty innych uczestników debaty czerpiąc normatywnego rezerwuaru kns K_U04.
U2 – Student potrafi korzystać ze źródeł kns celem ich wykorzystania w pracy naukowej K_U3.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K1 - Student potrafi aktywnie włączać się w dyskusje i animować rozwój społeczno-kulturowy w oparciu o poznane uniwersalne wartości i zasady kns K_K01, K_K03.
K2 - Student samodzielnie i krytycznie uzupełnia wiedzę i umiejętności rozszerzone o wymiar interdyscyplinarny K_K06.
Metody dydaktyczne
Wykład konwencjonalny z możliwością zgłaszania pytań i uwag.
Treści programowe przedmiotu
Sem. I:
1. Kns jako dyscyplina naukowa: definicja, przedmiot, cele, metoda, źródła.
2. System społeczny i komplementarność systemów cząstkowych: ekonomii, państwa, rodziny, religii, nauki.
3. Zmiana modelu funkcjonowania instytucji społecznych w programie nowożytnej moderny jako klucz rozumienia konfliktów społecznych w XIX wieku.
4. Wartości i zasady kns: godność ludzka, personalizm, solidarność, pomocniczość, dobro wspólne, sprawiedliwość społeczna.
5. Prawa człowieka: historyczność i normatywność, typologia, cechy charakterystyczne, korelacja praw i obowiązków.
6. Rodzina: prawa i obowiązki.
7. Religia i światopogląd w społeczeństwie sekularnym.
8. Państwa a społeczeństwo: Arystoteles, Tomasz z Akwinu, Hobbes, Kant, Marks, kns.
9. Społeczeństwo obywatelskie: sfera publiczna i granice demokracji: Boeckenfoerde.
10. Ideologia a światopogląd, koncepcje uspołecznienia: indywidualizm i kolektywizm.
11. Ekonomia: liberalizm, źródła, założenia, typologia: Locke, Rousseau, Kant, Mill, Hayek, Rawls.
12. Socjalizm, marksizm: historyczność, założenia, typologia. Marks, Szkoła Frankfurcka.
13. Patriotyzm vs. kosmopolityzm.
14. System medialny jako tuba interesu społecznego.
15. Troska o środowisko naturalne jako przejaw solidarności globalnej.

Sem. II:
15. Kwestie społeczne w Nowym Testamencie.
16. Średniowieczny scholastycyzm jako kontynuacja porządku osiowego.
17. Nowoczesna dezintegracja wyobrażenia życia społecznego i prywatyzacja problemów społecznych.
18. Rewolucja francuska w fazie restauracji i legitimizmu.
19. Ultramontanizm.
20. Społeczne nauczanie Kościoła w warunkach katolicyzmu narodowego.
21. \"Rerum novarum\" jako konstruktywne stanowisko papiestw wobec kwestii społecznej.
22. \"Quadragesimo anno\" i program nowego ładu społeczno-gospodarczego.
23. Społeczne nauczanie wobec w drugiej wojnie światowej.
24. Jan XIII i nowa narracja w katolickiej nauce społecznej
25. Społeczne nauczanie Kościoła a kwestia pokoju.
26. \"Populorum progressio\" i idea zrównoważonego rozwoju.
27. \"Laborem exercens\" -- praca jako wartość podmiotowa.
28. \"Centessimus annus\" -- transformacja ustrojowa, demokracja, wolny rynek.
29. \"Caritas in veritate\" -- etyczne implikacje globalizacji.
30. \"Laudato si’\" -- integralna koncepcja ekologii papieża Franciszka.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Wykład kończy się egzaminem ustnym.

OCENA NIEDOSTATECZNA
Student nie prezentuje podstawowego poziomu wiedzy na temat zagadnień omówionych na wykładzie i opisanych w literaturze obowiązkowej, tj. wiedzy na temat: formowania się katolickiej refleksji nad życiem społecznym i instytucjami społecznymi w kulturze okcydentalnej; wykorzystania zasad i wartości katolickiej nauki społecznej; związku inherentnych potrzeb natury ludzkiej z instytucjami społecznymi; zależności normatywnej legitymizacji instytucji społecznych od ich zdolności realizowania celów; założeń oraz praktycznych implikacji kluczowych ideologii społecznych oraz ich praktycznych implikacji w rzeczywistości społeczno-ustrojowo-gospodarczej; „instrumentarium” powstawania dokumentów stanowiących formalne źródła katolickiej nauki społecznej. W zakresie umiejętności student nie potrafi identyfikować interesu społecznego; nie rozumie czym jest istotna kwestia praktyki życia; nie potrafi odpierać argumentów dotyczących zorganizowania instytucji społecznych czerpiąc z normatywnego rezerwuaru kns; nie potrafi przeprowadzać kwerendy źródeł kns celem ich wykorzystania w pracy naukowej. Kluczowym kryterium oceny niedostatecznej jest niemożliwość wykazania wymaganego minimum wiedzy, umiejętności i kompetencji.

OCENA DOSTATECZNA:
Student prezentuje podstawowy poziom wiedzy na temat zagadnień omówionych na wykładzie i opisanych w literaturze obowiązkowej, tj. wiedzy na temat: formowania się katolickiej refleksji nad życiem społecznym i instytucjami społecznymi w kulturze okcydentalnej; wykorzystania zasad i wartości katolickiej nauki społecznej; związku inherentnych potrzeb natury ludzkiej z instytucjami społecznymi; zależności normatywnej legitymizacji instytucji społecznych od ich zdolności realizowania celów; założeń oraz praktycznych implikacji kluczowych ideologii społecznych oraz ich praktycznych implikacji w rzeczywistości społeczno-ustrojowo-gospodarczej; „instrumentarium” powstawania dokumentów stanowiących formalne źródła katolickiej nauki społecznej. W zakresie umiejętności student potrafi w ograniczonym zakresie identyfikować interes społeczny; rozumie na czym polega istotna kwestia praktyki życia; potrafi w ograniczonym stopniu odpierać argumenty dotyczące zorganizowania instytucji społecznych czerpiąc z normatywnego rezerwuaru kns; potrafi przeprowadzać kwerendę podstawowych źródeł kns celem ich wykorzystania w pracy naukowej. Kluczowym kryterium oceny dostatecznej jest wykazanie się posiadaniem wymaganego minimum wiedzy, umiejętności i kompetencji.

OCENA DOBRA
Student prezentuje pogłębiony poziom wiedzy na temat zagadnień omówionych na wykładzie i opisanych w literaturze obowiązkowej, tj. wiedzy na temat: formowania się katolickiej refleksji nad życiem społecznym i instytucjami społecznymi w kulturze okcydentalnej; wykorzystania zasad i wartości katolickiej nauki społecznej; związku inherentnych potrzeb natury ludzkiej z instytucjami społecznymi; zależność normatywnej legitymizacji instytucji społecznych od ich zdolności realizowania celów; założeń oraz praktycznych implikacji kluczowych ideologii społecznych oraz ich praktycznych implikacji w rzeczywistości społeczno-ustrojowo-gospodarczej; „instrumentarium” powstawania dokumentów stanowiących formalne źródła katolickiej nauki społecznej. W zakresie umiejętności student potrafi samodzielnie identyfikować interes społeczny; rozumie czym jest istotna kwestia praktyki życia; potrafi samodzielnie odpierać argumenty dotyczące zorganizowania instytucji społecznych czerpiąc z normatywnego rezerwuaru kns; potrafi przeprowadzać kwerendę źródeł kns celem ich wykorzystania w pracy naukowej. Kluczowym kryterium oceny dobrej jest wykazanie się posiadaniem wiedzy, umiejętności i kompetencji w stopniu pogłębionym, który zakłada rozumienie prostych związków i zależności łączących zagadnienia omawiane na wykładzie i opisane w literaturze obowiązkowej.

OCENA BARDZO DOBRA
Student prezentuje pogłębiony poziom wiedzy na temat zagadnień omówionych na wykładzie i opisanych w literaturze obowiązkowej, tj. wiedzy na temat: formowania się katolickiej refleksji nad życiem społecznym i instytucjami społecznymi w kulturze okcydentalnej; wykorzystania zasad i wartości katolickiej nauki społecznej; związku inherentnych potrzeb natury ludzkiej z instytucjami społecznymi; zależności normatywnej legitymizacji instytucji społecznych od ich zdolności realizowania celów; założeń oraz praktycznych implikacji kluczowych ideologii społecznych oraz ich praktycznych implikacji w rzeczywistości społeczno-ustrojowo-gospodarczej; „instrumentarium” powstawania dokumentów stanowiących formalne źródła katolickiej nauki społecznej. W zakresie umiejętności student samodzielnie potrafi identyfikować interes społeczny oraz wytłumaczyć nieodzowność jego realizacji; rozumie czym jest istotna kwestia praktyki życia; potrafi samodzielnie odpierać argumenty, otwierać się na kontrargumenty innych uczestników debaty obywatelskiej, zajmować stanowisko w kwestiach dotyczących zorganizowania instytucji społecznych czerpiąc z normatywnego rezerwuaru kns; potrafi przeprowadzać kwerendy źródeł kns celem ich umiejętnego wykorzystania w pracy naukowej. Kluczowym kryterium oceny bardzo dobrej jest wykazanie się posiadaniem wiedzy, umiejętności i kompetencji w stopniu pogłębionym, który zakłada rozumienie bardziej złożonych związków i zależności łączących zagadnienia omawiane na wykładzie i opisane w literaturze obowiązkowej. O ocenie bardzo dobrej decyduje: umiejętność kojarzenia faktów, właściwego ich powiązania, krytycznego uzasadniania, rozumienia przyczyn, rozbieżności i konwergencji omawianych zagadnień, trafność i spójność wypowiedzi.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Podstawowa:
Cz.Strzeszewski, Katolicka nauka społeczna, RW KUL, Lublin 1994; A. Anzenbacher, Wprowadzenie do chrześcijańskiej etyki społecznej, tłum. L. Łysień, Wydawnictwo WAM, Kraków [1998] 2010;

Uzupełniająca:
M. Hułas, Ujarzmiony kapitał. „Praca- kapitał” według Oswalda von Nell-Breuninga, KUL, Lublin; M. Hułas, Wobec „moralności kamieni. Franciszka Mazurka polemika z liberalizmem, w: S. Fel, M. Wódka (red.), Godność osoby ludzkiej w społeczeństwie i gospodarce. Księga pamiątkowa ku czci ś.p. Księdza Profesora Franciszka Mazurka, KUL, Lublin 2014, s. 51-82. S. Fel, J. Kupny (red.), Katolicka nauka społeczna. Podstawowe zagadnienia z życia społecznego i politycznego, , Księgarnia św. Jacka, Katowice 2007; J. Kupny, S. Fel (red.) Katolicka nauka społeczna. Podstawowe zagadnienia z życia gospodarczego, Księgarnia św. Jacka, Katowice 2003; F.J. Mazurek, Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Wydawnictwo KUL, Lublin 2001; Dokumenty nauki społecznej Kościoła, Radwan M. i in. (red.), t. 1-2, RW KUL, Rzym-Lublin 1996; O. von Nell-Breuning, Gerechtigkeit und Freiheit. Grundzuege katholischer Soziallehre, Olzog, Muenchen 1985.
Kierunek studiów: Socjologia (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 1
Punkty ECTS: 4
Forma zaliczenia: Egzamin