Psychologia zdrowia (w tym biofeedback) (ćwiczenia)

Opis przedmiotu
Informacje ogólne
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Psychologii
Kod ECTS:14400-XXXX-0502CWI0382
Kierunek studiów: Psychologia (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 1
Forma zaliczenia: Zaliczenie na ocenę
Rozkład zajeć
Lokalizacja w programie modułowym:
Moduł programowy:Moduł PS_3 - Przedmioty w zakresie specjalności Psychologia Wspierania Jakości Życia
Efekty kształcenia:
K_K01rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie oraz rozwoju własnych kompetencji związanych z pracą psychologa w różnych obszarach
K_K02jest świadomy znaczenia zasad etycznych i uczciwości intelektualnej w działaniach naukowych oraz praktyce zawodowej psychologa.
K_K03wykazuje gotowość do realizacji celów zawodowych oraz dbałość o prestiż zawodu psychologa
K_K04ma świadomość znaczenia sfery psychicznej człowieka dla jakości jego funkcjonowania we wszystkich obszarach życia; posiada przekonanie o potrzebie wspierania jednostek i grup w aspekcie ich kompetencji psychospołecznych. Dostrzega potrzebę odpowiedzialnego popularyzowania wiedzy z zakresu psychologii
K_K05przyjmuje postawę szacunku wobec osób o różnych potrzebach w zakresie różnych form pomocy psychologicznej; okazuje zrozumienie dla sytuacji ludzi z różnymi problemami i trudnościami
K_K06ma świadomość specyfiki relacji interpersonalnej w sytuacji pomocy psychologicznej. Wykazuje troskę o prawidłowy przebieg diagnozy i interwencji psychologicznej, tak by nie przyniosła jakiejkolwiek szkody badanym osobom. Jest otwarty na pomoc ekspertów i superwizorów.
K_K07wykazuje krytyczną postawę wobec stosowanych metod badawczych i uzyskanych dzięki nim wyników, a także wobec różnych poglądów i praktyk w zakresie psychologii.
K_K08potrafi współpracować w grupie, podejmując aktywne role w zespole (w tym rolę lidera), inspirować i organizować uczenie się innych osób
K_K09ma świadomość znaczenia dbałości o zdrowie psychiczne i fizyczne, identyfikuje indywidualne, społeczne i środowiskowe zagrożenia dla zdrowia psychicznego i somatycznego.
K_K10wykazuje gotowość do współpracy z profesjonalistami, których działalność koncentruje się na wspieraniu jakości życia w różnych warunkach społecznych i środowiskowych
K_U01potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu psychologii oraz powiązanych z nią dyscyplin do analizowania i interpretowania ludzkich zachowań, potrafi wskazać i opisać uwarunkowania (osobowe, społeczne oraz kulturowe) różnych zachowań człowieka oraz funkcjonowania określonych grup społecznych i organizacji posługując się wybranymi podejściami teoretycznymi
K_U02integruje wiedzę z zakresu różnych subdyscyplin psychologicznych na temat prawidłowego i zaburzonego funkcjonowania człowieka, grup społecznych oraz organizacji
K_U03ma rozwinięte umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej; potrafi przygotować pracę pisemną, prezentację multimedialną i wystąpienie ustne z zakresu psychologii oraz porozumiewać się ze specjalistami z zakresu psychologii oraz innymi grupami docelowymi używając różnych technik i kanałów komunikacji; potrafi wypowiadać się i argumentować swoje poglądy w sposób precyzyjny, wykorzystując terminologię psychologiczną oraz integrując różne ujęcia i koncepcje psychologiczne
K_U04potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać swoje profesjonalne umiejętności, korzystając z różnych źródeł informacji (w języku rodzimym i obcym) i nowoczesnych technologii (ICT) oraz szanując zasady własności intelektualnej
K_U05potrafi zaplanować oraz przeprowadzić proces diagnostyczny dotyczący różnych sfer funkcjonowania człowieka oraz jakości środowiska społecznego i organizacji oraz wskazać ograniczenia przeprowadzonej diagnozy; potrafi interpretować uzyskane wyniki i integrować dane pochodzące z różnych metod badawczych oraz wskazać kierunki dalszych działań psychologicznych uwzględniające indywidualne (środowiskowe) potrzeby oraz zasoby jednostki (grupy społecznej)
K_U06wskazuje i proponuje kierunki i sposoby podnoszenia jakości życia jednostki, optymalizacji funkcjonowania grup społecznych i organizacji oraz opracowywania interwencji (profilaktycznych, pomocowych, szkoleniowych) wobec osób z grup ryzyka zaburzeń funkcjonowania w różnych kontekstach środowiskowych i życiowych
K_U07potrafi analizować przyczyny i źródła zachowań człowieka oraz przewiduje ich konsekwencje zdrowotne i społeczne; umie opracować propozycje oddziaływań ukierunkowanych na zmianę postaw i zachowań w różnych obszarach praktyki psychologicznej
K_U08potrafi kompetentnie posługiwać się testami oraz innymi technikami badań psychologicznych z poszanowaniem aspektów prawnych i etycznych
K_U09posiada rozwinięte umiejętności badawcze: formułuje problemy badawcze, dobiera adekwatne metody, techniki i konstruuje narzędzia badawcze; posługuje się pakietem statystycznym, opracowuje, prezentuje i interpretuje wyniki badań, wyciąga wnioski, wskazuje kierunki dalszych badań, w obrębie wybranej subdyscypliny psychologii
K_U10potrafi krytycznie ocenić przydatność metod, procedur, programów pomocy oraz innych form oddziaływania skierowanych do osób, grup społecznych i organizacji
K_U11stosuje się do norm i zasad etycznych w badaniach naukowych, w procesie diagnostycznym, w projektowaniu działań pomocowych oraz szkoleniowych dostrzega i analizuje dylematy etyczne związane z podejmowaniem konkretnych działań i interwencji psychologicznych
K_U13potrafi podejmować działania wspierające własny rozwój osobowy i zawodowy oraz aktywności na rzecz uczenia się przez całe życie
K_W01ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę na temat przedmiotu, metodologii i celów psychologii oraz jej subdyscyplin; zna i rozumie terminologię używaną na gruncie psychologii i jej subdyscyplin; posiada pogłębioną wiedzę o historii psychologii oraz jej współczesnych głównych nurtach i koncepcjach
K_W03posiada wiedzę o powiązaniach psychologii z innymi dyscyplinami naukowymi (filozofią, medycyną, socjologią, pedagogiką i in.) zna podstawowe zagadnienia z zakresu dyscyplin bazowych dla psychologii: biologicznych podstaw zachowania, logiki, filozofii, technologii informacyjnej;
K_W04rozumie specyfikę, istotę i cele poznania naukowego, zna zasady metodologii psychologii; posiada wiedzę na temat projektowania i prowadzenia badań empirycznych w psychologii
K_W05ma pogłębioną wiedzę na temat rozwoju człowieka w cyklu życia w różnych kontekstach społecznych oraz czynników stymulujących/ utrudniających ten rozwój; posiada pogłębioną wiedzę na temat roli podstawowych środowisk (rodzina, szkoła, media masowe, rówieśnicy, praca) dla funkcjonowania jednostki;
K_W06ma wiedzę dotyczącą społeczno-kulturowych podstaw zachowania człowieka i relacji społecznych, funkcjonowania grup społecznych, wpływu społecznego, kształtowania się postaw; ma pogłębioną wiedzę dotyczącą procesów komunikowania interpersonalnego i społecznego oraz ich prawidłowości i zakłóceń;
K_W07posiada wiedzę na temat znaczenia religijności i duchowości oraz systemów wartości dla funkcjonowania człowieka
K_W08ma wiedzę na temat procesów poznawczych, emocjonalnych i motywacyjnych; zna terminologię, różnorodne uwarunkowania tych procesów oraz współczesne osiągnięcia badań w tym zakresie
K_W09zna terminologię oraz ma uporządkowaną wiedzę w zakresie teorii, badań oraz prawidłowości rozwoju osobowości, ma wiedzę o wpływie osobowości oraz różnic indywidualnych dla funkcjonowania osób w różnych środowiskach życia i prac
K_W10zna psychologiczne koncepcje zdrowia i choroby, czynniki wspierające jakość życia i warunkujące zachowania zdrowotne oraz rolę aktywności własnej w utrzymaniu zdrowia i poprawie jakości życia posiada wiedzę na temat specyfiki psychospołecznego funkcjonowania osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności oraz metod stosowanych w procesie rehabilitacji
K_W11posiada wiedzę na temat różnych form patologii społecznych, zachowań ryzykownych oraz możliwości oddziaływań psychoprofilaktycznych w tym zakresie
K_W12ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę na temat psychologicznych aspektów pracy, organizacji i zarządzania oraz doradztwa zawodowego, marketingu, psychologii reklamy i zachowań konsumenckich
K_W13ma uporządkowaną wiedzę na temat różnego rodzaju zaburzeń funkcjonowania jednostki i metod ich diagnozowania; zna koncepcje (psychologiczne, biologiczne, interakcyjne i społeczne) wyjaśniające powstawanie i utrzymywanie się tych zaburzeń oraz różne formy udzielania pomocy psychologicznej (psychoprofilaktyka, psychoterapia, rehabilitacja, psychoedukacja, poradnictwo etc.);
K_W14zna etapy i zasady realizowania procesu diagnostycznego dla różnych celów oraz sposoby integracji rezultatów uzyskanych za pomocą różnych narzędzi badawczych
K_W15zna i rozumie zasady etyki zawodowej psychologa w zakresie prowadzenia badań naukowych, postępowania diagnostycznego oraz udzielania pomocy psychologicznej oraz działań praktycznych psychologa w różnych obszarach życia społecznego; zna podstawowe zasady ochrony własności intelektualnej oraz prawa autorskiego
Cele przedmiotu
Wymagania wstępne
Założenia i cele przedmiotu
Cel zajęć: Zapoznanie uczestników z najistotniejszymi koncepcjami i modelami zdrowia. Ukazanie podejścia salutogenetycznego i jego praktycznych zastosowań w odniesieniu do podejścia patogenetycznego. Nauczenie uczestników korzystania z metod służących pomiarowi zmiennych psychofizjologicznych.

Zamierzone efekty kształcenia
Student potrafi definiować pojęcia charakterystyczne dla psychologii zdrowia (np. poczucie koherencji, salutogenetyczne podejście, promocja i prewencja a zdrowie). Potrafi opisać modele zdrowia i choroby, a także porównać je między sobą. Student potrafi rozpoznawać choroby psychosomatyczne i somatopsychiczne. Potrafi skrytykować podejście dualistyczne oraz biomedyczne stosowane w leczeniu pacjentów chorych psychicznie i somatyczne. Student potrafi obliczyć wyniki właściwe dla poszczególnych metod oraz interpretować te wyniki. Potrafi sporządzać pisemną opinię na temat poziomu poczucia koherencji osoby przebadanej metodą SOC-29. Student jest w stanie zaprezentować metodę biofeedback oraz przedstawić jej zastosowanie. Osoba uczęszczająca na zajęcia jest otwarta na różne możliwości pomocy psychologicznej osobom chorującym somatycznie. Posiada wrażliwość na potrzeby osób borykających się z problemami natury psychosomatycznej. Osoba ta postępuje zgodnie z zasadami etyki psychologa.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
Metody dydaktyczne
Treści programowe przedmiotu
Treści programowe
Zajęcia 1. Wprowadzenie do problematyki: przegląd zagadnień, psychologia zdrowia jako dziedzina wiedzy i praktyki, związki z medycyną behawioralną, psychologią kliniczną, medycyną
psychosomatyczną; przyczyny powstania, główne obszary zainteresowań;

Zajęcia 2. Podstawy teoretyczne psychologii zdrowia: terminologia specjalistyczna, koncepcje i modele zdrowia, holistyczne ujęcie zdrowia, podejście patogenetyczne i salutogenetyczne; budowanie modeli zdrowia

Zajęcia 3. Zachowania zdrowotne: definicje, charakterystyka zachowań niekorzystnych dla zdrowia, determinanty zachowań zdrowotnych; zasoby osobiste i społeczne sprzyjające zdrowiu

Zajęcia 4. Modyfikacja zachowań niekorzystnych dla zdrowia: programy profilaktyczne i ich
skuteczność, promocja zdrowia i prewencja

Zajęcia 5. Psychologiczne uwarunkowania podatności na choroby somatyczne: rola osobowości,
wzajemne związki, mechanizmy łączące osobowość z chorobami, analiza przypadków

Zajęcia 6. Kolokwium

Zajęcia 7. Noopsychosomatyka: wielowymiarowość ludzkiej egzystencji, aktywność noetycznego wymiaru osobowości, analiza podejmowania decyzji w odniesieniu do zdrowia i choroby

Zajęcia 8. Psychologiczne uwarunkowania procesu leczenia: czynniki decydujące o podjęciu leczenia, postawy wobec choroby, właściwości osobowości sprzyjające zdrowiu

Zajęcia 9. Biologiczne sprzężenie zwrotne: teoretyczne podstawy biofeedbacku, eeg biofeedback w odniesieniu do psychologii, aparatura i możliwości narzędzi biofeedback
Zajęcia 10. Kwestionariusz SOC - Poczucia Koherencji: problematyka poczucia koherencji, interpretacja wyników, diagnoza
Zajęcia 11. Kolokwium
Zajęcia 12. Metoda Lista Symptomów Noo-psycho-somatycznych K. Popielski: interpretacja wyników, opis metody, analiza jakościowa pytań, tworzenie diagnozy na podstawie metody
Zajęcia 13. Metoda Biofeedback: prezentacja narzędzi do pomiaru zmiennych fizjologicznych, przykładowe zadania i ich interpretacja, tworzenie profilu psychofizjologicznego
Zajęcia 14. Kwestionariusz CISS: opis metody, interpretacja wyników, zastosowanie praktyczne, umiejętność tworzenia profilów
Zajęcia 15. Zaliczenie
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Metody i pomoce dydaktyczne
1. Urządzenie do biofeedbacku (amplifer, okablowanie, sensory)
2. Laptop
3. Rzutnik multimedialny
4. Kwestionariusz Orientacji Życiowej SOC-29 (A. Antonovsky)
5. Lista symptomów Noo-Psycho-Somatycznych (P. Popielski)
6. CISS Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych (Endler & Parker)


Forma i warunki zaliczenia
1. Ocena z pierwszego kolokwium - 25%
2. Ocena z drugiego kolokwium - 25%
3. Ocena z interpretacji metody - 15%
4. Frekwencja - 15%
5. Aktywność na zajęciach - 20 %
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa (do 5 pozycji)
1. Bishop G. D. (2000). Psychologia zdrowia. Wrocław: Wyd. ASTRUM.
2. Heszen-Niejodek I., Sęk H. (red.) (1997). Psychologia zdrowia. Warszawa: PWN.
3. Heszen I., Sęk H. (2007). Psychologia zdrowia. Warszawa: PWN.
4. Popielski, K.(1994). Noetyczny wymiar osobowości. Lublin: RW KUL. (I wydanie 1993).
5. Sheridan C.L., Radmacher S.A. (1998). Psychologia zdrowia. Wyzwanie dla biomedycznego modelu zdrowia. Warszawa: Wyd. Instytutu Psychologii Zdrowia.

Literatura uzupełniająca (do 10 pozycji)
1. Dolińska-Zygmunt G. (red.) (2001). Podstawy psychologii zdrowia. Wrocław: Wyd. UW.
2. Popielski, K. (1999). Noopsychosomatyka: propozycja nowego podejścia diagnostyczno-terapeutycznego. Przegląd psychologiczny, T. 42, 4, (s. 17-41).
3. Popielski, K. (2008). Psychologia egzystencji: wartości w życiu. Wydawnictwo KUL.